اندیشهٔ واگرا
تعریف
اندیشهٔ واگرا نوعی اندیشه است که یکی از شاخصهای اساسی خلّاقیّت به شمار میآید و از عناصر اصالت، سیّالیّت، انعطافپذیری و تکمیل (بسط) تشکیل میشود. این اندیشه در پیوندی تنگاتنگ با هوش ریاضی قرار دارد. جلوههای آن کلامی، تصویری و حرکتی است.
نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی
شرح موضوعی
اندیشهٔ واگرا در میان مؤلّفههای «اندیشهٔ خاص» در پارادایم ششوجهی خلّاقیّت جای دارد. عدم جزماندیشی یا واگرایی اندیشه به منزلهٔ یک ویژگی شخصیّتی در نظر گرفته شده و شخصیّت با آن رابطه دارد؛ همچنین به مثابهٔ یک ویژگی هیجانی بررسی شده است. در ارتباط با مفاهیم ریاضی، یکی از نقاط تمایز تیزهوشان خلّاق و غیرخلّاق در پایهٔ هفتم است. رابطهٔ هوش و خلّاقیّت به ابعاد اندیشهٔ واگرا، سطح هوش و ملاحظات تحوّلی بستگی دارد. بر پایهٔ یک پژوهش، دختران برای اندیشهٔ واگرا تشویق کمتری دریافت میکنند.
تعریف انگلیسی
Divergent thinking is a kind of thinking regarded as one of the basic indicators of creativity, composed of originality, fluency, flexibility and elaboration. It is closely linked with mathematical intelligence. Its manifestations are verbal, imagery-based and motor.
منابع
- استعداد و تیزهوشی، «61. تیزهوشی ریاضی» https://www.eot.ir/کتب/استعداد-و-تیزهوشی/تیزهوشی-ریاضی-1155 — Indicator of creativity: originality, fluency, flexibility, elaboration; tied to mathematical intelligence
- خلّاقیّت، «14. رابطهٔ منفی یا استقلال هوش از خلّاقیت» https://www.eot.ir/کتب/خلاقیت/رابطه-منفی-یا-استقلال-هوش-از-خلاقیت-1431 — Dimensions as creativity; verbal, imagery, motor manifestations; relation to intelligence
- خلّاقیّت، «30. محدودیّتهای نظری» https://www.eot.ir/کتب/خلاقیت/محدودیتهای-نظری-1415 — Relation to personality; studied as an emotional trait
- مقالات، «پارادایم شش وجهی خلّاقیّت» https://www.eot.ir/مقالات/پارادایم-شش-وجهی-خلاقیت-1874 — Component of «اندیشهٔ خاص» in six-facet creativity paradigm