پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی
ظرفیتهای روانی

ماهیّت تعاملی تیزهوشی

Interactive nature of giftedness
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

ماهیّت تعاملی تیزهوشی یعنی تعامل «قلمرو» با «زمینه» به خصایص شخصیّتی، انگیزشی، نگرشی و سایر ابعاد نظام روانی فرد بستگی دارد. این اصطلاح به جنبه‌های روان‌شناختی‌ای اشاره می‌کند که لزوماً با نوع تیزهوشی همراه نیستند؛ یعنی شخصیّت کلّی، نظام کلّی ارزشی و نگرشی و ساختار کلّی انگیزشی فرد.

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

بر پایهٔ «نظام سه‌گانهٔ تیزهوشی»، تیزهوشی دو جنبهٔ «قلمرو» (ظرف) و «زمینه» (مظروف) دارد و تعامل آن دو نوع تیزهوشی را فراهم می‌آورد. ماهیّت تعاملی به این دو بُعد یا به ظرفیّتهای شناختی عمومی و زمینه‌های محتوایی محدود نمی‌شود و برای درک طبیعت تیزهوشی باید نظام نگرشی و ارزشی، ویژگیهای شخصیّت و انگیزه‌ها را نیز دید. بدین سبب افراد با بهرهٔ هوشی یکسان و شخصیّت، نگرش یا انگیزش متفاوت، نیمرخهای تیزهوشی گوناگونی دارند. ویژگیهای محیطی نیز از طریق نظام روان‌شناختی فرد بر بروز تیزهوشی اثر می‌گذارند.

تعریف انگلیسی

The interactive nature of giftedness means that the interaction of the "domain" (qalamrow) with the "content area" (zamineh) depends on the individual's personality, motivational, attitudinal and other dimensions of the psychological system. The term refers to psychological aspects not necessarily tied to a type of giftedness: the individual's overall personality, overall value and attitude system, and overall motivational structure.

منابع