۳. خصایص شخصیتی
بررسی صفات شخصیتی نخبگان ریاضی نشان میدهد، در حالی که یک نوع شباهت شخصیتی میان افراد خلاق ریاضی با افراد خلاق در حوزههای علوم و هنر (بصری) وجود دارد، «تفاوتهای شخصیتی قابل ملاحظهای با تیزهوشی کلامی یافت شده است». دانشآموزان پیشرفته در حساب، پرخاشگری، استقلالجویی، و رقابتطلبی افزونتری بروز میدهند و از اعتماد به نفس فوقالعادهای برخوردارند. اما اعتماد به نفس تیزهوشان ریاضی بستگی به عامل جنسیت دارد؛ دختران در توانایی ریاضی، اعتماد به نفس کمتری نشان میدهند(هورویتز و اوبراین، 1985). از سوی دیگر «تفکر خلاق [شاخصی از ویژگیهای ذهنی تیزهوشی ریاضی] رابطهی معتبری با اضطراب عمومی و اضطراب از امتحان نشان نداده است».
مهارتهای یادگیری
تمایز اسلوبهای یادگیری دانشآموزان تیزهوش از افراد عادی، اصل پذیرفته شدهای است. تحلیل روشهای مطالعهی تیزهوشان پایههای هشتم، دهم و دوازدهم تحصیلی نشان میدهد که روش مزبور، مراحل ویژهای نظیر بازخوانی، استنباط (دلالتیابی)، تحلیل ساختار، توجه توأم با پیشبینی، ارزشیابی، و ارتباطدهی با حیطهی موضوع را شامل میشود. همچنین آشکار شده است که «دانشآموزان تیزهوش پایههای نهم تا دوازدهم تحصیلی در مقایسه با همتایان عادی خویش، اعتقاد کمتری به یادگیری سریع دارند». از دیدگاه این دانشآموزان، پدیدهی یادگیری محتاج اعمال کوششهای پیگیر و عمیق است که ممکن است از حیث زمان، بطیء و کند باشد. توجه به مراحل ذکر شده در روش یادگیری، تبیینکنندهی باور مزبور است. تحقق مراحل یاد شده نیازمند صرف وقت بیشتری است. حال آنکه دانشآموزان عادی، زمان کمتری را به امر یادگیری اختصاص میدهند و بازدهی ناچیزی را نیز کسب میکنند.
اما بررسی سبکهای یادگیری خاص تیزهوشان ریاضی نیز نتایج قابل ملاحظهای داشته است. در این بررسی، گرایش پژوهشگران متمرکز بر آن بوده است که شیوهی کار کودکان تیزهوش ریاضی در حل مسائل، در واقع نوعی کوشش اطلاعاتپردازی است. از این رو، شیوههای یاد شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و نتایج آشکار ساخت که ظاهراً اینطور به نظر میرسد که « نوعی تفکر آشکار تحقق مییابد. لذا دانشآموزان تیزهوش (در مقایسه با افرادی عادی) در پردازش بهتر، سریعتر و نتیجهبخشتر، توانایی و برجستگی نشان میدهند».
تحلیل سبکهای یادگیری تیزهوشان ریاضی از زاویهٔ دیگری نیز انجام یافت. اینکه آیا ترجیحات یادگیری تیزهوشان در حوزهٔ ریاضی از حیث روشهای انفرادی، رقابتی و تعاونی چگونه است؟ این پرسش اساسی در واقع بر پایهی بررسی عوامل جنسیّت در ترجیحات یادگیری صورت پذیرفت و یافتهها نشان داد که پسران تیزهوش در یادگیری ریاضی به سبکهای انفرادی و رقابتی بیش از سبک تعاونی، تمایل نشان میدهند. حال آنکه دختران تیزهوش، روش انفرادی را بیش از دو اسلوب دیگر برمیگزینند. همچنین آشکار گردید که کاربرد اسلوب تعاونی در یادگیری، لزوماً منجر به پیشرفت تحصیلی در ریاضی نمیگردد؛ زیرا هر دو گروه کمآموز و پیشرفته به طور مساوی از این اسلوب بهره میگیرند.