۴. الگوی انتظارات اجتماعی و فرهنگی

بر پایه یافته‌های نگارنده، یک الگوی مفهومی مرکّب از شش مؤلّفه در تبیین انتظارات فرهنگی و اجتماعی نوجوانان تیزهوش به دست آمد.

بر اساس این الگو میتوان برخی از مهمترین عوامل مرتبط با رضایت و خوشنودی اجتماعی نوجوانان تیزهوش را مورد کنکاش قرارداد. در این جا به طور مختصر به یافته‌هایی که تأیید کننده عوامل مزبور است، اشاره می‌شود:

الف) حمایت عاطفی

این یافته با پژوهشهای ذیل همگرایی دارد:

نیاز به حمایت و پشتیبانی اجتماعی برای تیزهوشانی که دچار محرومیّت و تنگدستی هستند، بیشتر است.(اولزوسکی کوبیلیوس و همکاران، 1994، ون تاسل باسکا و همکاران، 1994).

همچنین حمایت، پذیرش اجتماعی، احترام و منزلت از انتظارات اجتماعی دختران نوجوان تیزهوش در پایه‌های اوّل راهنمایی تا چهارم نظری را تشکیل می‌دهد.(کاظمی و مقدّم، 1373)

ب) ارتقای فرهنگی

این یافته با پژوهشهای ذیل همگرایی دارد:

اعتلای فرهنگی جامعه، یکی از انتظارات اجتماعی دختران نوجوان تیزهوش در پایه‌های اوّل راهنمایی تا چهارم نظری را تشکیل می‌دهد.(کاظمی و مقدّم، 1373)

ج) رعایت حریم خاصّ

این یافته با پژوهشهای ذیل همسویی دارد:

تعدیل توقّعات یکی از انتظارات اجتماعی دختران نوجوان تیزهوش در پایه‌های اوّل راهنمایی تا چهارم نظری را تشکیل می‌دهد.(کاظمی و مقدّم، 1373)

توقّعات اطرافیان معمولاً کودکان تیزهوش به‌ویژه افراد بیشتر خلّاق را دچار ناآسودگی می‌کند. این کودکان که خود نیز به عدم آسایش دیگران حسّاس هستند، ممکن است سعی در پنهان‌سازی توانایی‌های خود کنند.(کاظمی، 1384)

جایگاهی که نوجوانان تیزهوش احساس امنیّت و تعلّق کنند، مورد توجّه پژوهشگران قرار گرفته ‌است. (هوگان، 1996) پژوهشها نشان می‌دهند که نیاز به امنیّت به ویژه در میان نوجوانان تیزهوشی که خودباوری نازلی دارند و نیز دختران تیزهوش، بیشتر است. (فورسایت، 1987)

نیاز به امنیّت یکی از انتظارات اجتماعی دختران نوجوان تیزهوش در پایه‌های اوّل راهنمایی تا چهارم نظری را تشکیل می‌دهد.(کاظمی و مقدّم، 1373)