۵. د) استقلال پذیری

این یافته با پژوهشهای ذیل همسویی دارد:

استقلال و خودمختاری یکی از نیازها و خصایص عاطفی تیزهوشان قلمداد می‌شود. (فرانکس و دولان، 1982؛ فری، 1993؛ استروپ، 2002) پژوهشها نشان می‌دهند که پسران تیزهوش در سنین قبل از بلوغ با تفکّر واگرای³آنها همبستگی دارد. (آلبرت و رانکو، 1989)

ویژگی استقلال حتّی از دوران خردسالی در میان تیزهوشان مشهود است. استقلال و تفرّد خردسالان تیزهوش بیش از همسالان غیر تیزهوش آنهاست.(وایندکر، 1997؛ کیتانو، 1985) مقایسه سی کودک تیزهوش و سی کودک غیرتیزهوش شش ساله نشان داد که تیزهوشان فعّالیّت بیشتری در ارتباط با استقلال شخصی و مسؤولیّت پذیری اجتماعی نشان دادند.(چایلدز، 1981) گرایش به استقلال حیطه ای دختران تیزهوش خردسال بیش از همگنانشان است.(استیل، 1989) این گرایش حتّی در میان تیزهوشان دچار برخی نارساییهای عضوی نیز وجود دارد.(ویلارد هالت، 1998)

در پژوهشی، ارزشگذاری دختران نوجوان تیزهوش در شش زمینه مورد بررسی قرار گرفت: حمایت، همنوایی، بازشناسی، استقلال، خیرخواهی و رهبری. یافته‌ها نشان داد که دختران تیزهوش به خیرخواهی بیشتر از پسران تیزهوش و در رهبری کمتر از پسران تیزهوش ارزشگذاری کردند؛ امّا تفاوتی در سایر ارزشگذاریها یافت نشد. دختران تیزهوش بزرگتر بیش از کوچکترها به استقلال ارزشگذاری کردند و در مقایسه با دختران غیرتیزهوش بیشتر به استقلال و رهبری و کمتر به همنوایی و خیرخواهی ارج نهادند.(ددریک و همکاران، 1977)

رهنمودهای تربیتی نیز بر احترام به استقلال فرزند تیزهوش همراه با حمایت خانوادگی تأکید می‌ورزند.(سیلورمن، 1992) رفتار تشویق آمیز برای استقلال و تفرّد از سوی والدین خردسالان تیزهوش بیش از خانواده‌های غیر تیزهوش است.(کارنز و همکاران، 1984) پذیرش استقلال فرزند خردسال از سوی پدر، در میان افراد تیزهوش بیش از غیر تیزهوش است. (کارنز و شودل، 1987) لذا تشویق استقلال و خود جهتدهی دانش آموزان تیزهوش به منزله رهنمودهایی برای والدین و معلّمان توصیه شده است.(ترفینگر، 1978)

استقلال در تفکر و اندیشیدن یکی از ویژگیهای تیزهوشی محسوب شده است. (دلپ و مارتینسون، 1974؛ چاستین، 1981) دانش آموزان تیزهوش حتّی از ابتدای دوره آموزشی و تحصیلی، روشهای مستقلّ را در یادگیری و فعالیتهای مستقلّانه ترجیح می‌دهند.(هاوس و همکاران 1971؛ گریگز، 1984)

استنباط می‌شود که در آموزش دانش آموزان تیزهوش باید استقلال آنها مورد تأکید قرار گیرد.(استیوارت، 1981) لذا نیاز به استقلال و خود جهت دهی از ویژگیهای مربوط به آموزش تیزهوشان محسوب می‌گردد.(ترفینگر، 1982) در امر نیازهای آموزشی نیز به وجود برنامه‌هایی که استقلال را تقویّت کند، تأکید شده است. (فولیس و کراکاور، 1982) از این رو، برطرف سازی پدیده ضعف تحصیلی در میان دختران تیزهوش مستلزم حمایت از تفرّد و استقلال آنهاست.(اسماتنی، 1998)

افزون بر آن، استقلال یک عامل ارزشمند در پرورش مهارتهای رهبری و هوشی برای تیزهوشان محسوب می‌شود.(تایتل، 1984) پرورش حسّاسیّت هنری و زیبایی شناسی در دانش‌آموزان خلّاق نیز بستگی به ارزشگذاری برای استقلال و تفرّد آنها دارد.(دافی، 1979) در نگارش خلّاقانه نیز ایجاد موقعیّت برای نیل به استقلال دانش آموز تیزهوش امری اساسی است.(شالکایند و باسکین، 1973) علاوه بر آن، نیاز برنامه‌های پرورش شغلی برای تیزهوشان به حیطه استقلال و تفرّد مورد تأکید واقع شده است.(مارشال، 1982) زنان تیزهوشی که در خطّ سیر شغلی و حرفه‌ای خود، اشتغال بیرون از خانه را بر خانه داری ترجیح می‌دهند، استقلالگرایی برجسته تری دارند.(رودنشتاین و گلیکاوفهاگس، 1977)

عدم پذیرش استقلال در میان پسران نوجوان تیزهوش از سوی اطرافیان ممکن است یکی از عوامل مبادرت به خودکشی آنها باشد. (لروکس، 1986) از سوی دیگر، حالات تفرّد گرایانه و ناهمنوایی تیزهوشان با همگنان، می‌تواند در روابط اجتماعی، مسایلی پدید آورد. (کاتنا، 1975)