پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی
ظرفیتهای روانی

تیزهوشی فرهنگی

cultural giftedness
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

تیزهوشی فرهنگی پدیده‌ای تنوّع‌پذیر و فراگیر است که به‌صورت توانایی استثنایی خدادادی در یادگیری دقیق و پیگیرانهٔ موادّ درسی فرهنگی تعریف می‌شود. این توانایی با مهارت ذاتی خاصّ و نوکارآوری سودمند فرهنگی، یا پویایی نوپدیدآورانه در طرح، استنباط یا کارکرد در قلمرو فرهنگ، یا یکپارچه‌سازی مفاهیم فرهنگی و رهکاریابی همراه با برجستگی کارکرد همراه است. سه قلمرو تیزهوشی در تعامل با زمینهٔ فرهنگی، سه تیزهوشی فرهنگی را شکل می‌دهند.

برای مطالعهٔ بیشتر: استعداد و تیزهوشی فرهنگی: ملاحظات روانشناختی

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

اصطلاح «تیزهوشی فرهنگی» نخستین بار در سال ۲۰۰۵ میلادی به‌کار رفت و به «توانایی استثنایی در جنبه‌های فرهنگی گوناگون نظیر هنر، موسیقی، هنرهای دستی، زبان، سنّتها و آداب و رسوم» تعریف شد. این تعریف ویژگیهای غیرشناختی را نیز دربر می‌گیرد، امّا دربارهٔ ماهیّت «توانایی استثنایی» مبهم است. سه تیزهوشی فرهنگی مانعه‌الجمع نیستند. پیشرفتگی فرهنگی با یادگیری تند و دقیق مباحث فرهنگی و ابتکار سودمند شناخته می‌شود. سازماندهی فرهنگی با درک و تحلیل مفاهیم فرهنگی، یکپارچه‌سازی آنها و ظرفیت برجستهٔ نقد، ارزشیابی، نظریّه‌پردازی و مکتب‌آفرینی همراه است.

تعریف انگلیسی

Cultural giftedness is a diverse and pervasive phenomenon, defined as an exceptional, innate ability to learn cultural subject matter accurately and persistently. It accompanies a specific inborn skill and useful cultural innovation, or emergent creative dynamism in design, inference or performance in the cultural domain, or the ability to integrate cultural concepts and find ways forward with outstanding performance. Three domains of giftedness, interacting with the cultural context, form three cultural giftednesses.

منابع