پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی
ظرفیتهای روانی

هیجان تعلیل

Ta'lil emotion (causal-inquiry emotion)
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

«هیجان تعلیل» نوعی «هیجان اندیشه» و مؤلّفه‌ای ضروری و بنیادین برای تصمیم‌گیری است. به مفهوم وسیع، یعنی پردازش و برانگیختگی کنجکاوی فرد با هر مسألهٔ سخت و مبهم در قلمرو فعّالیّتهای مورد علاقه، همراه با ناآرامی و مشغولیّت فراگیر و سرسختانه. این حالت او را به درک تجربی و مستقیم عناصر بنیادین یک مفهوم و کشف رشتهٔ علّیّتی برای دقّت پیش‌بینی و تصمیم‌گیری دقیق سوق می‌دهد.

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

این هیجان با محوریّت «سرسختی شناختی» در کنار ویژگیهای شناختی و عاطفی دیگری چون «بی‌تابی روانی»، «ظرفیّت ریشه‌یابی تجربی» و «پیش‌بینی» جای می‌گیرد. «ظرفیّت ریشه‌یابی تجربی» و «دقّت پیش‌بینی دربارهٔ رویدادها» دو خصیصهٔ مهمّ آن‌اند. این حالات با بی‌قراری، دلمشغولی، شکّ و تردید، دلشورگی، دلنگرانی، بیمناکی، فرسودگی، تنهایی و ناامیدی هنگام گردش اندیشه و رویارویی با مسأله همراه است و بدن‌لرزی، تشنگی و گرسنگی نیز با آن می‌آید.

تعریف انگلیسی

"Ta'lil emotion" is a kind of "thought emotion" and an essential, fundamental component of decision-making. In its broad sense, it is the processing and arousal of a person's curiosity by any difficult, ambiguous problem in areas of interest, accompanied by restlessness and pervasive, tenacious preoccupation. It leads the person toward direct experiential grasp of a concept's fundamental elements and discovery of its causal chain, for accurate prediction and precise decision-making.

منابع