احراز هویّت در برابر پراکندگی نقش
تعریف
احراز هویّت در برابر پراکندگی نقش، بر مبنای نظریّهٔ «اریکسن»، مرحلهٔ پنجم تحوّل است. در این مرحله نوجوان همهٔ اکتسابات قبلی خود، شامل دلبستگیهای هیجانی، استقلال، ابتکارها و تحقّقها را دوباره به میدان میآورد و در جستوجوی «من» یا هویّت خویش است. او میکوشد عناصر پراکنده و متفرّق شخصیّت خود را با هم مرتبط سازد. اغلب نوجوان به ساختدهی پایدار شخصیّت نایل نمیشود و با فکر پراکندگی وجود خود به سر میبرد.
نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی
شرح موضوعی
نوجوان در این مرحله تعارضهای قبلی را از نو تجربه میکند و نقشهای مکرّر و متنوّع را تجربه میکند و به یکسو مینهد. مفهوم هویّت در نوجوانی دو چهره دارد: احساساتی که فرد نسبت به خویشتن دارد (خودسنجی)، و رابطهٔ هویّت شخصی با توصیفهایی که دیگرانِ واجد ارزش برای او از وی به عمل میآورند. نقشهای اجتماعی میان «من» و اجتماع ارتباط برقرار میکنند: فرد را به قوانین اجتماعی مربوط میسازند و او را به عنوان فرد مشخّص میکنند. خانواده، گروه و نهادهایی مانند مدرسه مورد تجربه و نقشگیری نوجوان قرار میگیرند و هنجارهایی فراهم میآورند که به شکلگیری هویّتی مستقلّتر و فردیتر میانجامد. برای رسیدن به «تصوّر از خود» سه شیوه ممکن است: تغییر جامعه برای انطباق با خود، تغییر خویشتن برای سازش با نظام، و یافتن مکانی خاصّ در جامعه برای تحقّق خود.
تعریف انگلیسی
Identity versus role confusion, based on Erikson's theory, is the fifth stage of development. In this stage the adolescent brings all earlier acquisitions, including emotional attachments, independence, initiatives and accomplishments, back into play and searches for his or her "self" or identity. He or she tries to connect the scattered and dispersed elements of personality. Often the adolescent fails to reach a stable structuring of personality and lives with the thought of the dispersion of his or her being.
منابع
- هیجان اندیشه، «6. هویّتیابی و تیزهوشی» https://www.eot.ir/کتب/هیجان-اندیشه/هویت-یابی-و-تیزهوشی-1109 — Defines the stage, identity search, role experimentation, three ways to self-concept
- مقالات، «جنبههای عاطفی و هیجانی تیزهوشی» https://www.eot.ir/مقالات/جنبه-های-عاطفی-و-هیجانی-تیزهوشی-1893 — Same text; confirms definition and social-role explanation
- مقالات، «هویت یابی و تیزهوشی» https://www.eot.ir/مقالات/هویت-یابی-و-تیزهوشی-1986 — Same text; confirms definition and adolescent identity details