پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی

درماندگی

مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

در روان‌شناسی تعاملی، «درماندگی» بر محور «تصمیم‌گیری» تعریف می‌شود: فرد یا از رسیدن به تصمیم درمانده است یا از اجرای تصمیم درست. درمان در نازل‌ترین سطح بر محور «درماندگی در تصمیم‌گیری» قرار دارد که لزوماً بیماری نیست، و درجات اختلال و آسیب روانی را ممکن است بر همین محوریّت پی‌ریزی کرد.

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

درماندگی سه سطح دارد که هر یک به نوعی از یاری نیاز دارد:

  • راهنمایی: فرد از حیث نقص دانش و آگاهی دچار درماندگی در تصمیم است.
  • مشاوره: چه بسا دانش کافی وجود دارد و لزوماً نقص آگاهی نیست، امّا فرد در اخذ تصمیم مستقلّانه درمانده است.
  • درمان: در سطوح شدیدتر، شخص در «اجرای تصمیم درست» درمانده است و به درمانگر نیاز دارد. اختلال و آسیب به درجات «درماندگی در اجرای تصمیم درست» تعریف می‌شود و درمان را می‌توان به سادگی چنین تعریف کرد: «کمک به درمانجو برای اجرای تصمیم درست».

در «روان‌درمانی حمایتی» درماندگی در حلّ مسأله با پدیدهٔ «بیتابی» همراه است: هیجانی ناخوشایند که در مواجهه با یک مسأله یا مشکل در زندگی آغاز می‌شود و آرامش روانی را سلب می‌کند. این مسائل ممکن است از «انتظارات غیرواقع‌بینانه» سرچشمه گرفته باشند، و بیتابی در «اجرای تصمیم» خدشه وارد می‌کند. در این سطح، فرد درمانده در واقع بیمار نیست؛ گرچه ناآرام است و صرفاً به حمایت و پشتیبانی روانی تخصّصی نیاز دارد.

نقطهٔ مقابل درماندگی در «نیروی روانی» دیده می‌شود: «احساس نیرومندی شدید در حلّ مسألهٔ مورد علاقه، بدون درماندگی و بدون احساس گذشت زمان، همراه با اندیشه‌های هیجان‌انگیز که فرد را به سوی انجام کار بزرگِ نو سوق می‌دهد».

تعریف انگلیسی

In interactive psychology, "helplessness" (darmandegi) is defined around decision-making: a person is unable either to reach a decision or to carry out the right decision. At the guidance level it comes from a lack of knowledge, at the counseling level from being unable to decide independently, and at the therapy level from being unable to carry out the right decision. Degrees of disorder are defined by this last kind of helplessness, so therapy can be defined simply as helping the client carry out the right decision.

منابع

مدخل‌های مرتبط در فرهنگ‌نامه: روان‌درمانی حمایتی