پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی
ظرفیتهای روانی

فراتحریک‌پذیری

Overexcitability
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

فراتحریک‌پذیری مؤلّفه‌ای محوری در «تجزیهٔ مثبت» است. این اصطلاح از روانپزشکی اقتباس شده و به حسّاسیّت نظام عصبی اشاره دارد. فراتحریک‌پذیری گویای پاسخ بالاتر از سطح عادی به محرّک محیطی است و پنج ظهور دارد: روانی-حرکتی، حسّی، تخیّلی، هوشی و هیجانی.

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

جلوهٔ روانی-حرکتی به تحرّک و جنبش، بی‌قراری و ظرفیّت بالا از فعّالیّت و نیرومندی اشاره می‌کند. جلوهٔ حسّی یعنی حسّاسیّت بسیار به تجارب حسّی و واکنش قوی به دریافتهای حسّی منفی. جلوهٔ تخیّلی شادابی در تخیّل، پرمایگی در تداعی و سهولت در رؤیاپردازی و ابداع است. جلوهٔ هوشی اشتیاق به دانش، کشف، پرسش و تحلیل نظری است. جلوهٔ هیجانی طیف پهناوری از احساسات دلسوزی، تعلّق، وابستگی و مسؤولیّت‌پذیری را دربر می‌گیرد. برای سطح پنجم تحوّل، یعنی وحدت‌یافتگی ثانوی، فراتحریک‌پذیری هیجانی، تخیّلی و هوشی اشکال غنی‌تری محسوب می‌شوند و اگر با هم ظاهر شوند، امکانهای غنیِ تحوّل و خلّاقیّت را به انسان می‌دهند.

تعریف انگلیسی

Overexcitability is a central component of "positive disintegration". The term was adopted from psychiatry and refers to the sensitivity of the nervous system. It denotes a response to environmental stimuli above the normal level and has five manifestations: psychomotor, sensual, imaginational, intellectual and emotional.

منابع