۳۰. مبانی فرهنگی آموزش تیزهوش
سیاست آموزشی فردی یک خط مشی مهم در تعلیم و تربیت تیزهوشان محسوب میشود.
ضرورتهای نظری این سیاست از بنیادهای روانشناختی بر میخیزد. لذا شایسته است به این مبانی توجّه کرد.
نتایج یک تحلیل اکتشافی مهمّ در تبیین انتظارات اجتماعی دانشآموزان مستعدّ و تیزهوش نشان داد که «حمایت عاطفی»، «ارتقای فرهنگی»، «واقعبینی در توقّعات»، «استقلالپذیری» و «یگانگی برای پیشرفت»، بافت و خمیرمایهٔ اصلی توقّعات محیطی افراد مستعدّ تشکیل میدهد.انتظارات محیطی شامل محیطهای آموزشی و تحصیلی نیز میشود . به طور کلّی این انتظارات مبتنی بر نوعی «استقلالگرایی برای پیشرفت فردی و عمومی» است.(مقدّم، 1389)
عناصر یک برنامهٔ ویژه در کانادا را موارد زیر تشکیل میدهد: ساختار، ویژگیهای معلّم، آگاهسازی چندفرهنگی، غنیسازی، تشخیص و نخبهگرایی در داخل برنامه. تجربهٔ پنجسالهٔ «مدرسه در مدرسه»، اختصاصی کردن را مورد تأکید قرار میدهد؛ به گونهای که موجب گسترش و تقویّت استعدادها و علائق میشود. مهمترین ویژگی تحصیلی این برنامه در تمرکز آن است؛ یعنی یک برنامهٔ انقباضی (تلخیص رشتهها به اقتضای کفایت بر اساس کنجکاوی دانشآموزان) شکل میگیرد.(منکه، 1990)
به طور کلّی کمالجویی و برتری طلبی فرد مستعدّ84% بیش از همسالان متوسّط است.(کاظمی، 1373) این دانشآموزان از برنامههای آموزشی و تحصیلی خاصی استقبال میکنند که کمالگرایی شخصی آنها را کم وبیش ارضا کند. (استورنلی و همکاران، 2009) ممکن است جهتگیری به کمالگرایی شخصی متأثر از خاستگاههای فرهنگی باشد.(ماکسیک و ایواساکی، 2009)