۵۶. نقش تعاملی شخصیّت خردورزی تحلیلی و رضایت از زندگی در آرامش روان
در مطالعه رابطه «شخصیت خردورزی تحلیلی» با «رضایت از زندگی» یک نمونه 146 نفری(68% زن، 64% مجرد، 56% با تحصیلات کارشناسی) یافت شد که«سنجیدگی» و «چیرگی هیجانی»(عدم انتخاب هیجانی) موجب «درست زیستی»، «بالندگی» و «استواری روانی» شده در پی آن، اضطراب و افسردگی را کاهش میدهد. «چیرگی هیجانی» سبب «استواری»، «وجاهت» و «خودکامیابی» است و «سنجیدگی» موجب «بالندگی»، «فردیّت»، «پشتیبانی» و «درست زیستی» میشود. «تعالی»، «بالندگی»، «درست زیستی»، «استواری» و «فردیّت» به کاهش افسردگی میانجامند . همچنین «استواری»، «درست زیستی»، «تعالی»، «پشتیبانی» و «خودکامیابی» کاهنده اضطرابند. «چیرگی هیجانی»، «سنجیدگی» و «کوشایی» مؤثّرترین پیش بینها برای رضایت از زندگی قلمداد میشوند. «تعالی»، «بالندگی» و خودکامیابی» بیشترین پیش بین شده بر اساس خصائص شخصیتی اند.(روستایی، 1399)
تأمین شخصیتی انتظار
«چیرگی هیجانی» به معنای پرهیز از «تأثّر انتخابها از احساس و دیگران و اثرگذاری هیجانها در تشخیص خوبی از بدی» به تأمین سه انتظار مهم زندگی یاری میدهد:
الف) «استواری»: «رهیابی در زندگی بدون احساس سردرگمی، قرارگیری در مسیر رشد بدون احساس رکود، برخورداری از سلامت بدون احساس نگرانی برای بقاء و احساس مفیدبودن و خشنودی از کار شخصی بدون مقایسه با دیگری و یا غبطه خوردن»
ب) «وجاهت»: «عقاید مبتنی بر معنویّت فرد مورد توجّه قرار میگیرد و از تشویق مورد انتظار برخوردار میشود به گونه ای که درهنگام دشواریها احساس تنهایی نخواهد داشت».
ج) «خودکامیابی»: «دستیابی به پیشرفت در موفّقیّت منتظره بدون احساس وابستگی به دیگران در زندگی» است.
«سنجیدگی» به معنای سنجش همه جوانب هنگام تصمیمگیری و انجام بهترین راه بر اساس عقل و منطق و هوش و درک به تأمین چهار انتظار مهم کمک میکند:
الف) «بالندگی»: «پویایی فردی و کارآمدی هدفمندانه برای بهترین بودن است به گونه ای که اطرافیان به دیدگاههای فرد ارزش قائل میشوند
ب) «فردیّت»: «برخورداری از آزادی کافی و استقلال فردی همراه با تلاش کمالگرایانه در کار مبتنی بر خودشناسی کافی و شناخت خوب اطرافیان دارد که منجرّ به نفوذ در دیگران میشود».
ج) «پشتیبانی»: «احساس راحتی ناشی از بهرمندی از وجود راهنما در زندگی، همراهی فرد مناسب، همکاری اطرافیان، برخورداری از حمایت در سختیها و پذیرفتگی محیطی» است.
د) «درست زیستی»: «احساس سرزندگی و آرامش روانی مبتنی بر دستیابی به معنای زندگی که سبب رضایت از زندگی» میشود
نقش شخصیت خردورزی تحلیلی در تأمین انتظارهای خاص
به طور کلی خصائص شخصیتی «خردورزی تحلیلی» بالاخص جنبه «خردورزی» آن یعنی «سنجیدگی» و «چیرگی هیجانی»، با تمهید «خودکامیابی»، احساس «تعالی» و «بالندگی» زمینه رضایت از زندگی را فراهم میآورند. با این توضیح که «سنجیدگی» به معنای «سنجش همه جوانب هنگام تصمیمگیری و انجام بهترین راه بر اساس عقل و منطق و هوش و درک است و پرهیز از «انتخاب هیجانی» به معنای «تأثّر انتخابها از احساس و دیگران و اثرگذاری هیجانها در تشخیص خوبی از بدی» موجب میشود تا «احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته در زندگی بدون احساس وابستگی به دیگران پدید آید و فرد با هدف پیشرفت جایگاهش به پویایی، رقابت جویی و کارآمدی بپردازد؛ در نتیجه با ارزشگذاری اطرافیان به دیدگاههایش به شهرت شخصی خشنودآوری دست خواهد یافت.»
نقش شخصیت خردورزی تحلیلی در رضایت از زندگی
سه خصیصه شخصیتی قویترین خصایص پیش بینی کننده رضایت و خشنودی هر فردی در زندگی قلمداد میشوند:
الف) سنجش همه جوانب هنگام تصمیمگیری و انجام بهترین راه بر اساس عقل و منطق و هوش و درک
ب) پرهیز از «واکنش هیجانی» به معنای «تأثّر انتخابها از احساس و دیگران و اثرگذاری هیجانها در تشخیص خوبی از بدی
ج) «یادگیری برای انجام دقیق کار و پشتکار و سختکوشی در انجام کارهای یادگرفته شده
نقش رضایت از زندگی در کاهش اضطراب
تأمین هر یک از پنج انتظار به کاهش اضطراب میانجامد:
الف) «استواری»: «رهیابی در زندگی بدون احساس سردرگمی، قرارگیری در مسیر رشد بدون احساس رکود، برخورداری از سلامت بدون احساس نگرانی برای بقاء و احساس مفیدبودن و خشنودی از کار شخصی بدون مقایسه با دیگری و یا غبطه خوردن»
ب) «تعالی»: «احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته در زندگی و احساس پیشرفت در زندگی در نیل به رتبه اوّل با کسب جایگاه عالی با استفاده از فرصت رقابت که خشنودی از شهرت شخصی را به همراه دارد».
ج) «خودکامیابی»: «دستیابی به پیشرفت در موفّقیّت منتظره بدون احساس وابستگی به دیگران در زندگی» است.
د) «پشتیبانی»: «احساس راحتی ناشی از بهرمندی از وجود راهنما در زندگی، همراهی فرد مناسب، همکاری اطرافیان، برخورداری از حمایت در سختیها و پذیرفتگی محیطی» است.
ه) «درست زیستی»: «احساس سرزندگی و آرامش روانی مبتنی بر دستیابی به معنای زندگی که سبب رضایت از زندگی» میشود
نقش رضایت از زندگی در کاهش افسردگی
تأمین هریک از پنج انتظار به کاهش افسردگی میانجامد:
الف) «بالندگی»: «پویایی فردی و کارآمدی هدفمندانه برای بهترین بودن است به گونه ای که اطرافیان به دیدگاههای فرد ارزش قائل میشوند
ب) «تعالی»: «احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته در زندگی و احساس پیشرفت در زندگی در نیل به رتبه اوّل با کسب جایگاه عالی با استفاده از فرصت رقابت که خشنودی از شهرت شخصی را به همراه دارد».
ج) «استواری»: «رهیابی در زندگی بدون احساس سردرگمی، قرارگیری در مسیر رشد بدون احساس رکود، برخورداری از سلامت بدون احساس نگرانی برای بقاء و احساس مفیدبودن و خشنودی از کار شخصی بدون مقایسه با دیگری و یا غبطه خوردن»
د) «فردیّت»: «برخورداری از آزادی کافی و استقلال فردی همراه با تلاش کمالگرایانه در کار مبتنی بر خودشناسی کافی و شناخت خوب اطرافیان دارد که منجرّ به نفوذ در دیگران میشود».
ه) «درست زیستی»: «احساس سرزندگی و آرامش روانی مبتنی بر دستیابی به معنای زندگی که سبب رضایت از زندگی» میشود