انتزاع
تعریف
انتزاع در تبیین پیاژه از خاستگاه خلّاقیّت، یک عمل ذهنی است که دو نوع دارد. انتزاع تجربی اطّلاعات و دانش را از موضوعها و هدفهای دریافتشده بیرون میکشد، بر تجربهٔ مستقیم در واقعیّت خارجی استوار است و عملیّات ذهنی خلّاقانه شمرده نمیشود. انتزاع تفکّری دانش را بر پایهٔ عملیّات ذهنی بر روی اشیاء بنا میکند؛ فرآیندی کاملاً درونی است و خاستگاه خلّاقیّت و ابداع قلمداد میشود.
نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی
شرح موضوعی
انتزاع تفکّری کارکردی ذهنی جدا از صفات مشخّص یک شیء است و به فرد اجازه میدهد دانش جدید و بدیع را بسازد و دوباره بسازد. در دورهٔ عملیّات انتزاعی، «انتزاع (شکل از محتوی)» در کنار پذیرش امر ممکن در کنار واقعیّت، استنتاج بر پایهٔ فرض، قیاس و استقراء از ظرفیّتهای هوشی برجسته است. در تیزهوشان، تیزهوشی انتزاعی با خلّاقیّت پیوند نزدیک دارد و توانایی تجسم انتزاعی، ابزارها و ارزشیابی آموزشی ویژهای میطلبد.
تعریف انگلیسی
Abstraction, in Piaget's account of the origin of creativity, is a mental act of two kinds. Empirical abstraction draws information and knowledge out of received objects and goals, rests on direct experience of external reality, and is not regarded as a creative mental operation. Reflective abstraction builds knowledge on mental operations upon objects; it is wholly an internal process and is regarded as the origin of creativity and invention.
منابع
- خلّاقیّت، «3. ب) مکتب ترکیبی» https://www.eot.ir/کتب/خلاقیت/ب-مکتب-ترکیبی-1442 — Defines empirical and reflective abstraction and their relation to creativity
- خلّاقیّت، «27. فصل هشتم: کارآزمایی» https://www.eot.ir/کتب/خلاقیت/فصل-هشتم-کارآزمایی-1418 — Same definitions of the two abstraction types
- مقالات، «ویژگیهای عاطفی و شناختی تیزهوشی سازماندهی» https://www.eot.ir/مقالات/ویژگیهای-عاطفی-و-شناختی-تیزهوشی-سازماندهی-1992 — Abstraction (form from content) among abstract-operations capacities
- روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش ویژه، «26. نقش انتظارات محیطی در پیشرفت تحصیلی و خلّاقیت» https://www.eot.ir/کتب/روان-شناسی-کودکان-تیزهوش-و-روش-های-اموزش-ویژه/نقش-انتظارات-محیطی-در-پیشرفت-تحصیلی-و-خلاقیت-1379 — Abstract giftedness, abstract visualization, and educational implications