خودآگاهی شناختی
تعریف
خودآگاهی شناختی پدیدهای است که در آن فرد تیزهوش بر جریان و مراحل شناخت خود، با همهٔ عناصر و فراز و نشیبهایش، وقوف و اشراف دارد. به این معنا که میداند چگونه چیزی را یاد میگیرد. در یکی از متون، این مفهوم توانایی فرد در بازاندیشی دربارهٔ خوداندیشی و تنظیم راهبردهای یادگیری نیز دانسته شده است.
نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی
شرح موضوعی
این خودآگاهی با برجستگی فرد تیزهوش در فراشناخت پیوند دارد. پیگیری و جدّیت در مفهومسازی و بهرهگیری از استدلال قیاسی، همراه با انگیزهٔ نیرومند در حل مسأله، به شکلگیری نوعی خودآگاهی شناختی علمی و تحصیلی میانجامد. به نظر نویسنده، خودآگاهی شناختی از طریق خودباوری با تصمیمگیری واگرا میپیوندد. در متن دیگر، این مفهوم یکی از مؤلفههای بُعد شناختی در انگارهٔ تعاملی پویای استعداد و تیزهوشی شمرده شده است.
تعریف انگلیسی
Cognitive self-awareness is a phenomenon in which a gifted person is aware of and has command over the course and stages of their own cognition, with all its elements and ups and downs. That is, they know how they learn something. One text also describes it as a person's ability to reflect on self-thinking and to regulate learning strategies.
منابع
- روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش ویژه، «33. ارزشیابی عملکرد معلّم در برنامه» https://www.eot.ir/کتب/روان-شناسی-کودکان-تیزهوش-و-روش-های-اموزش-ویژه/ارزشیابی-عملکرد-معلم-در-برنامه-1372 — Defines the term as awareness of one's cognition process
- روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش ویژه، «32. خودآگاهی شناختی و توانمندی ذهنی» https://www.eot.ir/کتب/روان-شناسی-کودکان-تیزهوش-و-روش-های-اموزش-ویژه/خودآگاهی-شناختی-و-توانمندی-ذهنی-1373 — Links it to metacognition, knowing how one learns, deductive reasoning
- مقالات، «انگاره تعاملی پویا در گستره استعداد و تیزهوشی: شناختی، عاطفی، زیستی و اجتماعی» https://www.eot.ir/مقالات/انگاره-تعاملی-پویا-در-گستره-استعداد-و-تیزهوشی-شناختی-عاطفی-زیستی-و-اجتماعی-2068 — Describes it as reflecting on self-thinking and regulating learning strategies
- روانشناسی کودکان تیزهوش و روشهای آموزش ویژه، «41. راهبرد» https://www.eot.ir/کتب/روان-شناسی-کودکان-تیزهوش-و-روش-های-اموزش-ویژه/راهبرد-1364 — Gifted person aware of abilities and learning process