۹۳. منابع
10- کاظمی حقیقی، ناصرالدین، بررسی تجربی بازخورد تحصیلی نوجوانان تیزهوش( پایان نامه کارشناسی ارشد ) -1369 ، صفحات 193 و 194.
__11- Albert, Robert S. & Runco, Mark A. (Pitzer Coll, Claremont, CA) Independence and the creative potential of gifted and exceptionally gifted boys.
Journal of Youth & adolescence, 1989 (Jun), Vol 18(3),221-230.
_12_- Anderson, Robert W. & Tollefson, Nona. Do parents of gifted students emphasize sex role orientations for their sons and daughters? Roeper
Review, ١٩٩١ (Apr), Vol. ١٣(٣), ١٥٤-١٥٧.
13- Clinkenbeard, Pamela R. (U Georgia, Athens) The motivation to win: Negative aspects of success at compatition, Journal of Education for the
Gifted, ١٩٨٩ (Sum), Vol. ١٢(٤), ٢٩٣-٣٠٥.
__14- Dangel, Harry L. & Walker, Joseph J. (Georgia State U) An assessment of the needs of parents of gifted students for parent education programs.
Roeper Review, ١٩٩١ (Sep), Vol. ١٤(١), ٤٠-٤١.
١٥- Dauber, Snsan L. & Benbow, Camilla P. (Johns Hopkins U, Baltimore. MD) Aspects of personality and pear relations of extremely talented adolescents. Gifted Child Quarterly, ١٩٩٠ (Win), Vol, ٣٤(١), ١٠-١٥.
١٦- Ford, donna Y. & Harris, J. John. (U Kentucky, University counseling & Testing Ctr) on discovering the hidden treasure of gifted and talented Black children Roeper Review, ١٩٩٠ (Sep-Oct), Vol. ١٣(١), ٢٧-٣٢.
١٧- Frasier, Mary M. (U Georgia, National Research Ctr on the Gifted & Talented, Athens) response to Kitano: The sharing of giftedness between culturally diverse and non-diverse gifted students. Journal for Education of the gifted, 1991(Fal), Vol. 15(120-30.
١٨- Gelbrich, Judith A. & Hare, Evelyn K. (U Oregan) The effects of single parenthood on school achievement in a gifted p; population. Gifted Child Quarterly,١٩٨٩ (Sum), Vol. ٣٣(٣), ١١٥-١١٧.
١٩- Hoge, Robert D. (CarLeton U. Ottawa, ON. Canada) An examination of the giftedness construct. Special Issue: The education of the gifted child in Canada. Canadian Journal of Education. ١٩٨٩ (Win), Vol. ١٤(١), ٦-١٧.
٢٠- Kitano, Margie K. & Levine, Elaine S. (San Diego State U, Coll of Education, CA) For parents: Recognizing and changing inappropriate services through an interactional approach. Reoper Review, ١٩٨٩ (Dec), Vol. ١٢(٢), ١٠٨-١١١-Pro.
٢١- Kitano, Margie K. (San Diego State U, CA) A multicultural educational perspective on serving the culturally diverse gifted. Journal for
Education of the gifted,1991 (Fal), Vol. 15(10),4-19.
٢٢- Luftig, Richard L. & Nichols, Marci L. (Miami U, Oxford, OH) An assessment of the social status and perceived personality and school traits of gifted students by non-gifted peers. Roeper Review, ١٩٩١ (Apr), Vol. ١٣(٣), ١٤٨-١٥٣.
٢٣- Moss, Ellen. (U Quebec, Montreal, Canada) Social interation and metacognitive development in gifted preschoolers, Gifted Child Quarterly, ١٩٩٠ (Win), Vol. ٣٤(١), ١٦-٢٠.
٢٤- Rycraft, Joan R. (U Illinois, School of Social Work, Urbana) Behind the walls of poverty: Economically disadvantaged gifted and talented children. Special Issue: Young gifted children: Identification, programming, and socio-psychological issues. Early Child Development & Care, ١٩٩٠ (Oct), Vol. ٦٣, ١٣٩-١٤٧.
٢٥- Webster, E. Carol. (Private practice. Plantation, FL) Gifted and talented minorities. Psychotherapy in Private Practice, ١٩٨٩, Vol. ٧(٣), ١١٥-١٣١.
٢٦- Welch, John. (National Assn for Gifted Children, London, England) The individual needs of gifted children. Support for Learning, ١٩٨٧ (Nov),Vol. ٢(٤), ١٩-٢٦.
٢٧- Wolf, Joan S. (U Utah, Program in Gifted Education, Salf Lake City) Consultiation for parents of young gifted children, Roeper Review, ١٩٨٩(May), Vol. ١١(٤), ٢١٩-٢٢١.
٢٨- Zimmerman, Barry J. & Martinez-Pons, Manuel, (City U New York Graduate School & University Ctr, Program in Educational Psychology)Student differences in self-regulates learning: Relating grade, sex, and giftedness to self-regulated and strategy use. Special Secword Motivation and efficacy in education: Research and new directions. Journal of Educational Psychology, 1990 (Mar), Vol. 82(1), 51-59.
ملاحظات عاطفی و اجتماعی تیزهوشی
اشاره:
«هوش عاطفی» اشاره به «اعتماد»، «کنجکاوی»(لذت یادگیری)،« اراده نیرومند»، «تعامل با دیگران»، « ارتباط » (تبادل پیام اطلاعاتی)و «همیاری و تعاون» دارد. بر اساس نظریه «دابروسکی»، حساسیت و گرایش شدید، خصیصه ای است که از سرشت و طبیعت نخبگی بر میخیزد.
نوجوانان تیزهوش و مستعد را میتوان از طریق بررسی ویژگیهای شخصیت، تشخیص داد و شناسایی نمود. در مطالعه کاوشگرانه بر روی هفتاد و نه دانش آموز دبیرستانی، یافت شد که خصیصه « تحریک پذیری شدید » تحت تاثیر پنج حیطه روانی- حرکتی، حسی، تخیلی (تصوری)، هوشی و عاطفی، نوجوانان تیزهوش را از همسالان غیر تیزهوش متمایز میسازد.
نوجوانان تیزهوش از احساس انزوا و اضطراب متفاوت بودن رنج میبرند و از این حیث با محیط آموزشی خود اصطکاکهایی دارند. همچنین در رویارویی با سازگاری و تطابق اجتماعی و عاطفی مشکلاتی خاص را تحمل میکنند: اضطراب ناشی از درک برجسته و نیرومند، حساسیت شدید نسبت به احساسات دیگران، تمایلهای فضیلت گرایانه و احساس تنهایی، انزوا و تفاوت، عمده ترین تنگناهای عاطفی آنهاست.
بررسیهای دیگر نشان میدهند برخی رفتارهای شناختی برجسته نظیر توجه انتخابی و فعالیت تحصیلی متمرکز در کنار خصایصی نظیر فعالیت و تعامل با دیگران، مشارکت در فعالیتهای فوق برنامه و شوخ طبعی، یک ترکیب منحصر به فرد عاطفی و شناختی پدیدمی آورد. این ترکیب منحصر به فرد را از لحاظ اشتمال بر خصایص شخصیتی و پیچیدگی شناختی، سایر مطالعات نیز تائید میکنند.
برخی از این مسائل عاطفی را « برچسب و عنواندهی تیزهوشی » پدید میآورند که آنها را از لحاظ ملاحظات محیطی از سایرین تفکیک میکند. توقعات وسیع، گرایشهای فضیلت گرایانه، و خود ارج دهی در کنار این «عنوان» شرایط را برای اضطراب، گرایش به مصرف مواد زیانبار و حتی وسوسههای خودکشی فراهم میآورد.
در این میان دختران نوجوان تیزهوش از لحاظ عاطفی و اجتماعی دچار مسائل خاصی هستند: استقلال طلبی، رابطه با جنس مخالف، برداشت و نگرش نسبت به توانایی شخصی، انگیزه شدید، بردباری و تحمل، نشانگان زن قوی، و تاثیرات خانوادگی.
اصولاً برخی تفاوتهای هوشی و شناختی، پیامدهای عاطفی در میان تیزهوشان فراهم میآورند. این پیامدها عبارتند از:
پیچیده دیدن برخی امور ساده و آسان
نیاز به دقت و موشکافی
ساده دیدن امور پیچیده
توانایی استدلال انتزاعی
درک و فهم مولفههای بنیادین یک مطلب
هم احساسی قوی و نیرومند
شیفتگی و استغراق و غوطه ورن شدن در امور
پیامدهای اجتماعی و عاطفی نخبگان میتواند ناشی از مسائل شخصی آنها باشد:
1. رشد و تحول ناهماهنگ و ناموزون: مهارتهای حرکتی در ورای تواناییهای شناختی، روندی کند و بطئی دارد. این امر در میان کودکان تیزهوش مشهودتر است . مهارتهای حرکتی به آنها اجازه نمیدهد که به اهداف خود نایل آیند و ناکامی درونی شدید و فوران و طغیان عاطفی ممکن است پیامد آن باشد.
2. روابط همسالی: در سنین پیش دبستانی و پایههای ابتدایی، کودکان تیزهوش گرایش به سازماندهی افراد و اشیاء و پدیدهها دارند. وضع قوانین و قواعد خاص ممکن است موجب رنجش و خشم همسالان شود.
3. خودانتقادی شدید: توانایی دیدن و درک احتمالات و گزینههای مختلف ممکن است در نظر دیگران این تقلی را پدید آورد که آنها آرمانگرا هستند.
4. فضیلت گرایی: توانایی دیدن کیفیت، تشکل و پدید آیی باورها و گرایش شدید عاطفی، ممکن است برخی از تیزهوشان را به سوی توقعات غیر واقع بینانه از خود، سوق دهد.
5. اجتناب از خطر پذیری: آنها در برخی از گزینههایی که درک میکنند وجود مشکلات بالقوه ای را در مییابند که نسبت به آنها تعهد دارند. اجتناب از مشکلات بالقوه میتواند باعث پرهیز از خطر پذیری شود و ممکن است منجر به ضعف و شکست گردد.
6. توانمندیهای مرکب: کودکات تیزهوش غالباً در ظرفیتهای متعددی برجستگی دارند که ممکن است فعالیتهای پراکنده ای را سبب شود؛ گرچه چنین وضعیتی برخی مشکلات خانوادگی و سرگردانیهایی در تصمیم گیری برای گزینش شغل فراهم میآورد.
7. تیزهوشان با تواناییهای مختلف: ناتواناییهای بدنی ممکن است مشکلات اجتماعی و عاطفی ایجاد کند. هوش بالاگاهی اوقات با مشکلات حرکتی نظیر فلج مغزی توام میشود و مانع بروز و ظهور توانایی بالقوه میگردد. آسیبهای بینایی یا شنوایی یا تواناییهای یادگیری ممکن است ناکامی ایجاد کند. تیزهوشان با ناتواناییها، ممکن است تمایل به ارزشیابی خود بیش از آنچه هست را نشان دهند.
جدول 1 برخی از قابلیتها و قوتهای تیزهوشان را نشان میدهد که ممکن است پایه و بنیاد بروز مشکلات عاطفی و اجتماعی قرار گیرد.
برخی از مسائل عاطفی و اجتماعی تیزهوشان ممکن است از منابع پیرامون ناشی شود:
1.فرهنگ و هنجارهای مدرسه: کودکان تیزهوش بر حسب تعریف « غیر عادی» هستند. هنگامی که با همسالان مقایسه میشوند، حداقل در تواناییهای شناختی تفاوتهایی دارند و این وضعیت اقتضای تجارب آموزشی متفاوتی دارد. در هر حال مدارس به طور عمومی بر اساس سن گروهبندی میشوند، لذا این کودکان تیزهوش اغلب در سطح سن خود با همسالان دچار مشکل میشوند.
2.توقعات اطرافیان: کودکان تیزهوش به ویژه افراد بیشتر خلاق، آسایش کافی ندارند. این امور معمولاً به قراردادها، امور تشریفاتی، نقشها و توقعات بر میگردد. چنین رفتارهایی معمولاً آنها را دچار ناآسودگی میکند. این کودکان که خود نیز به عدم آسایش دیگران حساس هستند، ممکن است سعی در پنهان سازی تواناییهای خود کنند.
3.روابط همسالی: چه کسی همسال یک کودک تیزهوش است؟ کودکان تیزهوش معمولاً به گروههای مختلف همسالی نیاز دارند؛ زیرا علایق آنها نیز پراکنده است. تواناییهای برجسته آنها ممکن است ایشان را به سوی کودکان بزرگسال تر سوق دهد. کودکان تیزهوشی یافت میشوند که از این حیث تنهاترند و دوستان خود را از میان کتب بر میگزینند. تعارض میان سازش یافتگی و متفاوت بودن ممکن است آنها را دچار تنیدگی کند.