«فهرست یکپارچگی شناختی» یکی از سنجه‌های خودشناسی در سامانهٔ جستجوی استعداد است. این سنجه نشان می‌دهد نظم، تصمیم‌گیری سنجیده و کنجکاوی تحلیلی در کارهای روزمرهٔ فرد چه جایی دارند. مخاطب این فهرست کسی است که می‌خواهد بداند در انجام وظایف، در تصمیم‌گیری و در رویارویی با پدیده‌های تازه چگونه عمل می‌کند.
پاسخ آنلاین به فهرست یکپارچگی شناختی در سامانهٔ جستجوی استعداد.
ریشهٔ این فهرست در «آزمون تعاملی شخصیّت» است. این آزمون سه مقیاس دارد: «پویایی تحلیلی»، «یکپارچگی شناختی» و «وظیفه‌مندی شخصیتی». یکپارچگی شناختی یکی از این سه مقیاس است و دو خصیصه را در بر می‌گیرد: «فراگستری» و «کنجکاوی تحلیلی». مقصود از «خصیصه» ویژگی نسبتاً پایداری از شخصیّت است که در رفتار فرد نمایان می‌شود.
یکپارچگی شناختی در پارادایم هیجان اندیشی، پلی میان تفکر منطقی و تفکر هیجان‌انگیز برای دستیابی به نتایج نوآورانه است. «هیجان اندیشه» به معنای ترکیب همزمان احساسات و عواطف با فرایندهای فکری است. این ترکیب به واکنش‌های هیجانی و روانی می‌انجامد. یکپارچگی شناختی سبب می‌شود هیجان‌ها و افکار به‌صورت متوازن و منطقی در فرایندهای شناختی ادغام شوند و میان عقل و هیجان هماهنگی برقرار شود.
بدین‌سان، این فهرست دو چهره از یک خصیصهٔ واحد را می‌سنجد. چهرهٔ نخست بیشتر به سامان‌دهی و سنجش منطقی مربوط است. چهرهٔ دوم بیشتر به جستجو و کاوش هیجان‌انگیز مربوط می‌شود.
الف ـ فراگستری
«فراگستری» یکی از دو خصیصهٔ مقیاس یکپارچگی شناختی است. نویسنده آن را چنین تعریف کرده است: انجام کار بر اساس عقل و منطق، سنجش همهٔ جوانب هنگام تصمیم‌گیری و انجام بهترین راه با استفاده از هوش و درک خود. همچنین کوشایی در نگهداری وسایل شخصی و انضباط و ترتیب در امور، همراه با وقت‌شناسی، از اجزای آن است. در بیانی دیگر، فراگستری توانایی سنجش منطقی و انجام بهترین تصمیم‌ها با بهره‌گیری از هوش و مهارت‌های سازماندهی است.
نمرهٔ بالا در این عامل حکایت از آن دارد که فرد در پاسخ‌های خود، خویشتن را چنین توصیف کرده است:
1 ـ در یکپارچه‌سازی و مدیریت جوانب مختلف یک کار مهارت دارد؛
2 ـ به‌طور کلی مرتب و منظم عمل می‌کند و در انجام وظایف دقت و کوشش زیادی به خرج می‌دهد؛
3 ـ در نگهداری و مرتب‌سازی وسایل شخصی موفق است؛
4 ـ با وقت‌شناسی، کارهای خود را با عقلانیت و منطق انجام می‌دهد؛
5 ـ هنگام تصمیم‌گیری تمام جوانب موضوع را بررسی می‌کند و به تبعات احتمالی اقدامات خود توجه دارد.
نمرهٔ پایین بدین معناست که این ویژگی‌ها در توصیف فرد از خویشتن کمتر نمایان شده‌اند. به بیان دیگر، نظم، وقت‌شناسی و سنجش همه‌جانبه پیش از تصمیم، کمتر از دیگر جنبه‌ها در کارهای روزمرهٔ او جلوه یافته است.
در مقالهٔ «شخصیت و بهداشت روان نوجوان»، فراگستری همراه با «سنجیدگی» بافت «ساختار شخصیتی پایدار» را می‌سازد. سنجیدگی به معنای سنجش همهٔ جوانب هنگام تصمیم‌گیری و انجام بهترین راه بر اساس عقل و منطق، توأم با پشتکار در آموخته‌ها است.
این ساختار پایدار مشتمل بر چند ویژگی است: رعایت موازین، مقرّرات، قوانین و آداب محیط؛ وقت‌شناسی؛ انضباط در امور؛ و از عهده برآمدن وظایف و مسؤولیّت‌ها. نتیجهٔ چنین ساختاری آن است که فرد مورد اعتماد دیگران قرار می‌گیرد.
در «پارادایم خویشتنداری آفرینشی» نیز فراگستری مایهٔ ارتقای «هوش تحلیلی» دانسته شده است. هوش تحلیلی قابلیت تفکر انتقادی، تجزیه و تحلیل مفاهیم و سازماندهی اطلاعات به شیوه‌ای منطقی و نوآورانه است. دلیل نویسنده آن است که فرد فراگستر می‌تواند مفاهیم پیچیده را به‌طور منطقی و خلاقانه تحلیل کند.
ب ـ کنجکاوی تحلیلی
«کنجکاوی تحلیلی» در تعریف نویسنده به معنای پیگیری کنجکاوی‌های خطرناک، دردسرآفرین و هیجان‌انگیز در دسته‌بندی و ترکیب‌دهی پدیده‌هاست. در بیانی دیگر، جستجویی هیجان‌انگیز و پیگیرانه برای درک و تحلیل مسائل پیچیده و دسته‌بندی آن‌هاست.
نمرهٔ بالا در این عامل نشان می‌دهد که فرد خود را این‌گونه توصیف کرده است:
1 ـ آگاه است که کنجکاوی‌هایش ممکن است او را به خطر بیندازد و دردسرهایی ایجاد کند، اما از تجربه و کشف دانش و اطلاعات جدید دست نمی‌کشد؛
2 ـ به دنبال انتخاب عناوین مناسب برای متون یا فیلم‌هاست؛
3 ـ از توانایی طبقه‌بندی برگه‌ها به روش‌های مختلف بهره می‌برد؛
4 ـ از هیجان‌های خود نیز برای تشخیص خوب و بد استفاده می‌کند؛
5 ـ همچون یک کاوشگر، در پی کشف و یادگیری بیشتر است.
نمرهٔ پایین بدین معناست که این جستجوی پیگیرانه و این علاقه به دسته‌بندی و ترکیب‌دهی پدیده‌ها، در توصیف فرد از خویشتن کمتر بازتاب یافته است.
کنجکاوی تحلیلی افزون بر یکپارچگی شناختی، در «ساختار شخصیتی پویا» نیز جای دارد. در این ساختار، کنجکاوی تحلیلی در کنار «اندیشه‌گردی فرایندی» و «نیرومندی» قرار می‌گیرد. اندیشه‌گردی فرایندی به معنای لذّت از انجام کار نو و جدید و مشغولیت کامل به مسألهٔ رویارو است که با گردش اندیشه و دقّت پیش‌بینی دربارهٔ رویدادها همراه است. نیرومندی نیز در این ساختار به معنای احساس نیرومندی شدید در فعّالیّت‌های مورد علاقه است.
نکتهٔ درخور توجه آن است که در این ساختار، پیگیری کنجکاوی‌های هیجان‌انگیز برای حل مسأله با انجام فعّالیّت‌های پراکنده همراه است، اما بدون احساس درماندگی.
در پارادایم خویشتنداری آفرینشی، کنجکاوی تحلیلی انگیزه برای کاوش و دسته‌بندی پدیده‌ها را تقویت می‌کند. این امر به بهبود «هوش تجربی» و «هوش تحصیلی» می‌انجامد. هوش تجربی توانایی یکپارچه‌سازی حواس و حرکات برای درک و تجربهٔ دنیای پیرامون است. هوش تحصیلی مهارت در یادگیری دقیق و تحلیل مطالب آموزشی و علمی است.
این پیوند دوسویه است. هوش تحصیلی نیز با یادگیری دقیق و تحلیل علمی به «پویایی روانی» و کنجکاوی تحلیلی می‌انجامد. پویایی روانی نشان‌دهندهٔ انرژی و انگیزش بالا برای حل مسائل و کشف حقیقت است.
ج ـ نتیجه را چگونه بخوانیم
نخست باید دانست که این دو عامل جدا از هم معنای کامل خود را نمی‌یابند. در نگاه نویسنده، تعامل فراگستری و کنجکاوی تحلیلی است که به خصیصهٔ شخصیتی یکپارچگی شناختی منجر می‌شود. بنابراین هنگام خواندن نتیجه، بهتر است دو نمره در کنار یکدیگر دیده شوند. یکی چهرهٔ سنجش منطقی و سامان‌دهی را نشان می‌دهد و دیگری چهرهٔ جستجوی هیجان‌انگیز و کاوشگرانه را.
دوم آن‌که نتیجهٔ این فهرست توصیفی است که فرد از کارهای روزمرهٔ خود به دست داده است. این نتیجه تشخیص یا برچسبی قطعی دربارهٔ شخصیّت او نیست.
سوم آن‌که اهمیت این خصیصه در پیامدهای آن است. نویسنده تصریح می‌کند که هوش‌ها به‌وسیلهٔ یکپارچگی شناختی تنظیم می‌شوند و هوش تحلیلی نیز به بهبود آن کمک می‌کند. هماهنگی میان عقل و هیجان فرد را قادر می‌سازد احساسات خود را به‌طور منطقی مدیریت کند، تصمیمات بهتری بگیرد و از اضطراب بیش از حد جلوگیری کند.
سرانجام، یکپارچگی شناختی در تعامل با دو مقیاس دیگر شخصیّت، یعنی پویایی تحلیلی و وظیفه‌مندی شخصیتی، قرار دارد. «پویایی تحلیلی» ترکیبی از تعهّد، نیرومندی، سازش، استقلال، بیتابی و ظرفیّت تحلیلی است. «وظیفه‌مندی شخصیتی» به معنای تعهّد و پشتکار فرد در انجام وظایف است.
در پارادایم هیجان اندیشی، هیجان اندیشه به منزلهٔ نیروی محرّکه، پویایی تحلیلی را فعّال می‌کند و با یکپارچگی شناختی هماهنگ می‌شود تا نتایج کارآمد و نوآورانه حاصل شوند. روشن است که شناخت دقیق‌تر جایگاه خود در این فهرست، بخشی از تصویری بزرگ‌تر است. این تصویر کامل نمی‌شود مگر آن‌که پیوند این خصیصه با دیگر خصایص شخصیّت و با هوش‌های سه‌گانه نیز در نظر گرفته شود.
نشانی آزمون: فهرست یکپارچگی شناختی.
منبع
سنجه‌های جستجوی استعداد، «فهرست یکپارچگی شناختی» — صفحهٔ آزمون
مقالات دکتر کاظمی، «پارادایم خویشتنداری آفرینشی: تعامل هیجان اندیشه، هوش تعاملی و خصیصه‌های شخصیتی» — پارادایم خویشتنداری آفرینشی تعامل هیجان اندیشه هوش تعاملی و خصیصه‌های شخصیتی
مقالات دکتر کاظمی، «هیجان اندیشی شخصیتی» — هیجان اندیشی شخصیتی
فرهنگ‌نامه، «یکپارچگی شناختی» — یکپارچگی شناختی
فرهنگ‌نامه، «فراگستری» — فراگستری
نقشهٔ این مفهوم: نقشهٔ مفهوم: هوش
مقاله‌های هم‌موضوع: راهنمای تفسیر فهرست وظیفه‌مندی: سنجیدگی و اندیشه‌گردی فرایندی چه می‌گویند؟، هیجان اندیشی شخصیتی