«فهرست وظیفه‌مندی» یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است که در دستهٔ خودشناسی جای دارد. این فهرست نشان می‌دهد پاسخ‌دهنده تا چه اندازه به تجربهٔ تازه و اندیشیدن از زاویه‌های گوناگون گرایش دارد و تصمیم‌ها و کارهای خویش را تا چه اندازه سنجیده و با پشتکار پیش می‌برد. مخاطب این راهنما کسی است که فهرست را پاسخ داده یا آهنگ پاسخ دادن به آن را دارد و می‌خواهد بداند هر عامل دربارهٔ وی چه می‌گوید. در این‌جا نخست جایگاه «وظیفه‌مندی» را روشن می‌کنیم، سپس به دو عامل فهرست می‌پردازیم و در پایان شیوهٔ خواندن نتیجه را بررسی می‌کنیم.
پاسخ آنلاین به فهرست وظیفه‌مندی در سامانهٔ جستجوی استعداد.
فهرست وظیفه‌مندی چه می‌سنجد؟
در «آزمون تعاملی شخصیت»، خصایص تعاملی شخصیت در سه مقیاس جای دارند: «پویایی تحلیلی»، «وظیفه‌مندی» و «یکپارچگی شناختی». مقیاس وظیفه‌مندی دو خصیصه را در بر می‌گیرد: «سنجیدگی» و «اندیشه‌گردی فرایندی». این دو خصیصه در تعامل با یکدیگر، خصیصهٔ «وظیفه‌مندی» شخصیت را رقم می‌زنند. پس فهرست حاضر در واقع همین دو جزء را جداگانه می‌سنجد تا تصویری از وظیفه‌مندی پاسخ‌دهنده به دست آید.
«وظیفه‌مندی شخصیتی» به معنای تعهّد و پشتکار فرد در انجام وظایف است و دقّت و پشتکار از ویژگی‌های آن به شمار می‌رود. این خصیصه رفتارها و نیروهای هیجانی را سازمان می‌دهد و به سوی بهره‌وری هدایت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که انرژی و هیجانات فرد به سمت اهداف مشخّص و واقع‌گرایانه جهت می‌یابد.
الف ـ اندیشه‌گردی فرایندی
«اندیشه‌گردی فرایندی» به معنای لذّت از انجام کار نو و جدید و مشغولیت کامل به مسألهٔ رویارو، همراه با گردش اندیشه و دقّت پیش‌بینی دربارهٔ رویدادهاست. «گردش اندیشه» یعنی آن‌که ذهن فرد هنگام رویارویی با یک مسأله به هر سو می‌رود و تفکّرات خویش را به جهت‌های گوناگون هدایت می‌کند.
بر پایهٔ تعریف این عامل در فهرست، چنین فردی از انجام کارهای نو لذّت می‌برد، دربارهٔ رویدادها پیش‌بینی دقیقی دارد و به عنوان آدمی شوخ‌طبع شناخته می‌شود. او حتّی به تجربهٔ مزه‌های عجیب و گوناگون در غذاها علاقه دارد؛ تا آن‌جا که بخواهد شیوهٔ پخت آن‌ها را نیز بیاموزد.
بنابراین نمرهٔ بالا در این عامل نشان می‌دهد که این ویژگی‌ها در پاسخ‌دهنده آشکارتر است: کشش به تازگی، درگیری کامل با مسأله، اندیشیدن از زاویه‌های گوناگون و دقّت در پیش‌بینی. نمرهٔ پایین نیز بدان معناست که این جلوه‌ها در پاسخ‌های وی کمتر بروز یافته است.
این خصیصه در «ساختار شخصیّتی پویا» نیز در کنار «کنجکاوی تحلیلی» و «نیرومندی» قرار می‌گیرد. ساختار شخصیّتی پویا بافتی است که از جمله، جذّابیت هر چیز تازه و نو، لذّت از انجام کار جدید به تنهایی و مستقل، و مشغولیت کامل به مسألهٔ رویارو همراه با گردش اندیشه را در بر می‌گیرد. در یکی از متن‌ها نیز این خصیصه «لذّت بردن از حل مسائل جدید و نوآورانه همراه با گردش اندیشه و دقّت در پیش‌بینی نتایج» وصف شده است.
ب ـ سنجیدگی
«سنجیدگی» به معنای سنجش همهٔ جوانب هنگام تصمیم‌گیری و انجام بهترین راه بر اساس عقل و منطق، همراه با پشتکار در آموخته‌هاست. به بیان دیگر، تحلیل و ارزیابی دقیق پیش از تصمیم‌گیری و برگزیدن بهترین راه‌حل، هستهٔ این خصیصه را تشکیل می‌دهد.
بر پایهٔ تعریف این عامل در فهرست، چنین فردی از ویژگی پایبندی برخوردار است و آداب و قوانین را رعایت می‌کند. او در انجام کارهایش با دقّت بر پایهٔ اصول و قواعد عمل می‌نماید، در تصمیم‌گیری همهٔ جوانب مسأله را به دقّت بررسی می‌کند، با پشتکار و عقلانیت به بهترین راه‌حل‌ها دست می‌یابد و در آموخته‌های خود پیوسته پافشاری می‌کند.
پس نمرهٔ بالا در سنجیدگی از سنجش جوانب، پایبندی به قواعد و پشتکار در آموخته‌ها حکایت دارد. نمرهٔ پایین نشان می‌دهد که این ویژگی‌ها در پاسخ‌های فرد کمتر جلوه کرده است.
سنجیدگی در جای دیگری از نوشته‌های نگارنده، در کنار «فراگستری» بافت «ساختار شخصیّتی پایدار» را می‌سازد. این ساختار با سنجش همهٔ جوانب هنگام تصمیم‌گیری، یادگیری دقیق برای انجام کار، رعایت موازین و آداب محیط و از عهده برآمدن در وظایف و مسؤولیت‌ها توأم با پشتکار در آموخته‌ها شناخته می‌شود؛ به‌گونه‌ای که فرد مورد اعتماد دیگران قرار می‌گیرد. «فراگستری» نیز به معنای انجام کار بر اساس عقل و منطق، سنجش همهٔ جوانب و انجام بهترین راه با بهره‌گیری از هوش و درک خود، همراه با انضباط و وقت‌شناسی است.
تعامل دو عامل و پیوند با هیجان اندیشه
دو عامل این فهرست در نگاه نخست متفاوت می‌نمایند: یکی به تازگی و گردش اندیشه نظر دارد و دیگری به سنجش و پایبندی. امّا در مکتب تعاملی، همین دو در تعامل با یکدیگر وظیفه‌مندی را می‌سازند. از آن‌جا که هیچ ظرفیت شناختی از بروز رفتاری جدا نیست و هر رفتاری از ظرفیتی شناختی سرچشمه می‌گیرد، هوش و کنش مستلزم یکدیگرند. وظیفه‌مندی به عنوان یک کنش، با سه نوع هوش ترکیب می‌شود:
1 ـ وظیفه‌مندی تحلیلی: فرد از هوش سازمانی خود برای انجام وظایف بهره می‌گیرد؛ یعنی از فهم و درک مطالب، تجزیه و تحلیل اطلاعات، طبقه‌بندی مفاهیم و سازمان‌دهی مباحث؛
2 ـ وظیفه‌مندی تجربی: فرد از «هوش تجربی»، یعنی توانایی یکپارچه‌سازی حواس و حرکات برای درک دنیای پیرامون، بهره می‌برد و با تجربه‌پذیری و کنجکاوی در برابر مسائل مبهم یا پیچیده به انجام دقیق وظایف می‌رسد؛
3 ـ وظیفه‌مندی تحصیلی: فرد از «هوش تحصیلی»، یعنی مهارت در یادگیری دقیق مطالب آموزشی و علمی، برای یادگیری دقیق مباحث تحصیلی استفاده می‌کند.
افزون بر این، سنجیدگی و اندیشه‌گردی فرایندی دقّت و پشتکار در یادگیری و تحلیل مطالب را افزایش می‌دهند و از این راه به بهبود هوش تحصیلی و هوش تحلیلی یاری می‌رسانند. پشتکار نیز به گسترش مستمر این دو هوش کمک می‌کند؛ زیرا فرد پیوسته به یادگیری و تحلیل مسائل ادامه می‌دهد.
وظیفه‌مندی با «هیجان اندیشه» نیز پیوند دارد. هیجان اندیشه به معنای ترکیب هم‌زمان احساسات و عواطف با فرایندهای فکری است و دو رویه دارد: «پویایی روانی» که انرژی و انگیزش بالا برای حل مسائل و کشف حقیقت را نشان می‌دهد، و «بی‌تابی روانی» که نمایانگر اضطراب، نارضایتی و خستگی ناشی از فرایندهای فکری پیچیده و مداوم است. پشتکار و سنجیدگی در انجام وظایف می‌تواند اثرات منفی بی‌تابی روانی را کاهش دهد تا فرد با اضطراب کمتر و بهره‌وری بیشتر به وظایف خود بپردازد. در مقابل، اضطراب و خستگی ناشی از بی‌تابی روانی می‌تواند از دقّت و پشتکار بکاهد.
نتیجه را چگونه بخوانیم؟
نخست آن‌که نتیجهٔ این فهرست تصویری از دو خصیصهٔ شخصیتی است و نه تشخیص یا برچسبی قطعی. هر نمره را باید در پرتو تعریف همان عامل خواند: نمرهٔ اندیشه‌گردی فرایندی از کشش به تازگی و گردش اندیشه سخن می‌گوید و نمرهٔ سنجیدگی از سنجش جوانب، پایبندی و پشتکار.
دوم آن‌که دو نمره را باید در کنار یکدیگر نگریست؛ زیرا وظیفه‌مندی حاصل تعامل این دو است، نه یکی از آن‌ها به تنهایی.
سوم آن‌که وظیفه‌مندی در مکتب تعاملی بخشی از یک نظام گسترده‌تر است و با انواع هوش و با هیجان اندیشه در تعامل قرار دارد. پیامد این دیدگاه آن است که دقّت و پشتکار، هم به یادگیری و تحلیل دقیق‌تر یاری می‌رسانند و هم می‌توانند از اثرات منفی بی‌تابی روانی بکاهند؛ و به عکس، اضطراب و خستگی ذهنی می‌تواند این دقّت و پشتکار را سست کند. به سخن دیگر، وظیفه‌مندی همان نیرویی است که انرژی و هیجان فرد را به سوی اهداف مشخّص و واقع‌گرایانه رهنمون می‌سازد.
نشانی آزمون: فهرست وظیفه‌مندی.
منبع
سنجه‌های جستجوی استعداد، «فهرست وظیفه‌مندی» — صفحهٔ آزمون
مقالات دکتر کاظمی، «پارادایم خویشتنداری آفرینشی: تعامل هیجان اندیشه، هوش تعاملی و خصیصه‌های شخصیتی» — پارادایم خویشتنداری آفرینشی تعامل هیجان اندیشه هوش تعاملی و خصیصه‌های شخصیتی
فرهنگ‌نامه، «وظیفه مندی» — وظیفه مندی
فرهنگ‌نامه، «اندیشه گردی فرایندی» — اندیشه گردی فرایندی
مقالات دکتر کاظمی، «هیجان اندیشی شخصیتی» — هیجان اندیشی شخصیتی
نقشهٔ این مفهوم: نقشهٔ مفهوم: شخصیت
مقاله‌های هم‌موضوع: راهنمای تفسیر فهرست یکپارچگی شناختی: فراگستری و کنجکاوی تحلیلی چه می‌گویند؟