پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی
ظرفیت‌های روانی استعداد

نظام سه گانه تیزهوشی

Triple System of Giftedness
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

«نظام سه‌گانهٔ تیزهوشی» نظریه‌ای از ناصرالدّین کاظمی حقیقی است که سه قلمرو گستردهٔ آفرینندگی، پیشرفتگی و سازماندهی را در بر می‌گیرد. بر پایهٔ آن، تیزهوشی دو جنبهٔ قلمرو (ظرف) و زمینه (مظروف) دارد و تعامل این دو، نوع تیزهوشی را فراهم می‌آورد. این نظام، «مکتب تعاملی تیزهوشی و استعداد» را بنیان می‌نهد.

برای مطالعهٔ بیشتر: مکتب تعاملی استعداد و تیزهوشی: چشم اندازی نو در مبانی نظام سه‌گانهٔ تیزهوشی

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

این نظام به «کُرهٔ پیازی» تشبیه شده است. قلمرو در پوسته و زمینه در هسته جای دارد. شیارهای عمودی نشانهٔ قلمروها و شیارهای عرضی نشانهٔ زمینه‌هاست. تاکنون سه قلمرو و چهار یا پنج زمینه شناسایی شده و با احتساب سه قلمرو و پنج زمینه، پانزده نوع تیزهوشی به دست آمده است. از اصول نظام، تحقّق تعاملی است: قلمرو تنها با زمینه تحقّق می‌یابد و زمینه با قلمرو معنا می‌گیرد. کثرت‌پذیری و تنوّع‌پذیری نیز از اصول آن است؛ یعنی قلمروها و زمینه‌های دیگری ممکن است شناسایی شود و تیزهوشی در یک نوع منحصر نیست. تعامل قلمرو و زمینه به ویژگیهای شخصیّتی، انگیزشی و نگرشی فرد نیز بستگی دارد.

تعریف انگلیسی

The «Triple System of Giftedness» is a theory by Naseroddin Kazemi Haghighi comprising three broad domains: creativity, advancement and organization. According to it, giftedness has two aspects, domain (the container) and field (the content), and their interaction produces the type of giftedness. This system founds the «interactive school of giftedness and talent».

منابع