پرش به محتوای اصلی
آ ا ب پ ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز س ش ض ط ظ ع غ ف ق ک گ م ن و ه ی

تیزهوشی

Giftedness·giftedness
مدخل فرهنگنامه · نویسنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی ۱ دقیقه مطالعه

تعریف

تیزهوشی در «مکتب تعاملی تیزهوشی و استعداد» برجستگی فرد در یک «قلمرو» (پیشرفتگی، آفرینندگی یا سازماندهی) در یک «زمینه» است. فرد در صورتی از آن نوع تیزهوشی برخوردار است که در آن قلمرو به سطح برجسته‌ای، بسته به حدّاقلّ بهرهٔ هوشی لازم، برسد. تیزهوشی نه به چند عامل عمومی محدود می‌شود و نه از تجمیع مجموعه‌ای از عوامل شکل می‌گیرد.

برای مطالعهٔ بیشتر: تیزهوشی، تیزهوشی ریاضی

نگارنده: دکتر ناصرالدّین کاظمی حقیقی

شرح موضوعی

قلمرو (پوسته) فقط با زمینه (هسته) معنا می‌گیرد و زمینه نیز با قلمرو تحقّق می‌یابد؛ از این رو «تیزهوشی آفرینندگی» بدون توجّه به زمینه مبهم است. مهم‌ترین زمینه‌های کشف‌شده حرکت، کلام، روابط اجتماعی، هنر و ریاضی است و این پنج زمینه با سه قلمرو، پانزده نوع تیزهوشی را رقم می‌زند. فرد تیزهوش در یک نوع، کم و بیش از سایر قلمروها و زمینه‌ها نیز بهره دارد و ممکن است در چند قلمرو یا زمینه برجستگی ترکیبی داشته باشد. تعامل قلمرو با زمینه به ویژگیهای شخصیّتی، انگیزشی، نگرشی و سایر ابعاد نظام روانی فرد بستگی دارد.

تعریف انگلیسی

In the interactive school of giftedness and talent, giftedness is a person's outstanding standing in a realm (advancement, creativity or organization) within a field. A person has that type of giftedness if reaching an outstanding level in that realm, depending on the minimum required intelligence. Giftedness is neither limited to a few general factors nor formed by summing a set of factors.

منابع

نقشهٔ این مفهوم: نقشهٔ مفهوم: تیزهوشی و استعداد