خشنودی زن و شوهر از پیوند زناشویی به عوامل گوناگونی بستگی دارد. دربارهٔ این خشنودی، که در اصطلاح «رضایت زناشویی» نامیده می‌شود، مطالب بسیاری بیان شده است. اما در «الگوی تعاملی سه‌وجهی رضایت زناشویی» بر تعامل میان سه مؤلفهٔ اساسی خشنودی در پیوند زن و شوهر تأکید می‌شود. این سه مؤلفه «پذیرفتگی»، «پشتیبانی» و «اعتمادورزی» هستند و سه خاستگاه و ریشهٔ مهم پدیدآیی و شکل‌گیری خشنودی زناشویی به شمار می‌آیند. «فهرست رضایت زناشویی» بر همین پایه ساخته شده است. در این‌جا نخست معرفی کوتاهی از این فهرست می‌آوریم، سپس معنای هر یک از عامل‌های آن را بررسی می‌کنیم و در پایان به شیوهٔ خواندن نتیجه می‌پردازیم.
پاسخ آنلاین به فهرست رضایت زناشویی در سامانهٔ جستجوی استعداد.
فهرست رضایت زناشویی چه می‌سنجد؟
فهرست رضایت زناشویی یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است و در دستهٔ «مشکلات زناشویی» جای دارد. منظور از «فهرست»، مجموعه‌ای از پرسش‌هاست که پاسخ‌دهنده دربارهٔ احساس‌ها و تجربه‌های خود به آن‌ها پاسخ می‌دهد. این سنجه نشان می‌دهد پاسخ‌دهنده در رابطهٔ زناشویی خود سه چیز را تا چه اندازه حس می‌کند:
1 ـ تا چه اندازه به همسر خود اعتماد دارد؛
2 ـ تا چه اندازه احساس پذیرفته‌شدن می‌کند؛
3 ـ تا چه اندازه حمایت و همراهی همسرش را در زندگی و پیشرفت خود حس می‌کند.
هر یک از این سه حیطه یک «عامل» فهرست است. عامل به معنای مجموعه‌ای از پرسش‌های هم‌جهت است که یک جنبهٔ معین از رابطه را می‌سنجد. پس این فهرست برای کسی است که در پیوند زناشویی به سر می‌برد و می‌خواهد تصویر روشن‌تری از احساس خود در این سه قلمرو بنیادی به دست آورد.
الف ـ اعتمادورزی
«اعتمادورزی» در فرهنگ‌نامهٔ نویسنده چنین تعریف شده است: «از عهدهٔ زندگی مشترک برآمدن با مسؤولیت‌پذیری، وفاداری، صداقت و پرهیز از مخفی‌کاری، به گونه‌ای که می‌توان به او اعتماد کرد».
کسی که در این عامل نمرهٔ بالایی به دست می‌آورد، به همسر خود اعتماد دارد. او معتقد است که همسرش با وی صادق است و از عهدهٔ زندگی مشترک برمی‌آید. چنین فردی به مسؤولیت‌پذیری و وفاداری همسرش اطمینان دارد و او را بی‌وفا نمی‌داند. اعتماد به دیگری و صداقت او برایش ارزشمند و مهم است. در مقابل، نمرهٔ پایین در این عامل نشان می‌دهد که این اطمینان کمتر احساس می‌شود. به عبارت دیگر، پاسخ‌دهنده در اعتماد به صداقت، وفاداری و مسؤولیت‌پذیری همسر خود تردید بیشتری دارد.
این مفهوم در نوشته‌های نویسنده با مؤلفهٔ «پیمانداری» پیوند نزدیکی دارد. پیمانداری به صداقت، وفاداری و قابلیت اعتماد اشاره دارد و از مؤلفه‌های رضایت زناشویی و حمایت عاطفی زناشویی شمرده می‌شود. در پژوهشی بر صد و چهل و هشت زن متأهل، رضایت از زندگی آنان به‌ویژه از سه مؤلفهٔ حمایت عاطفی زناشویی متأثر بود: پیمانداری شوهر، همراهی و همکاری وی. بدیهی است که بدون صداقت و وفاداری، دیگر ارکان خشنودی زناشویی نیز بنیان استواری نخواهند داشت.
ب ـ پذیرفتگی
«پذیرفتگی» در فرهنگ‌نامه به این معناست: «پذیرش همسر آن‌طور که هست، با ارجگذاری به عقاید وی، نادیده‌گیری خطاها، گذشت از لغزش‌هایش بدون سرزنشگری، بردباری در روابط و خوش‌خلقی با وی».
نمرهٔ بالا در این عامل نشان می‌دهد که پاسخ‌دهنده احساس می‌کند با وجود لغزش‌ها و خطاهایش، همان‌گونه که هست پذیرفته می‌شود. در چنین رابطه‌ای عقاید و اعتقادات ارج نهاده می‌شود، خطاها نادیده گرفته می‌شود و بدون سرزنش به گذشته بازگشت نمی‌شود. رابطه نیز با مهربانی، بردباری، تعادل و خوش‌خلقی همراه است و فرد از این‌که دیگری او را چنان‌که هست می‌پذیرد قدردانی می‌کند. نمرهٔ پایین در این عامل بیانگر آن است که این احساس پذیرفته‌شدن کمتر تجربه می‌شود. در این حالت، ارجگذاری به عقاید، گذشت از لغزش‌ها و بردباری در روابط کمتر حس می‌شود.
ریشهٔ این مفهوم را در نظریهٔ رضایت از زندگی نویسنده نیز می‌توان دید. «پذیرفتگی محیطی» یکی از اجزای مؤلفهٔ «پشتیبانی» در قلمرو «تعالی فردی» است. در زوج‌درمانی تعاملی نیز «پذیرش غیرمشروط» از اجزای هستهٔ مرکزی رضایت زناشویی شمرده می‌شود.
ج ـ پشتیبانی پیشرفت
«پشتیبانی پیشرفت» نوعی حمایت رابطه‌ای است که در آن همراهی عاطفی با توجه به رشد و موفقیت طرف مقابل پیوند می‌خورد. فرد پشتیبان برای گفت‌وگو وقت می‌گذارد و به نظرها و خواسته‌های طرف مقابل احترام می‌گذارد. او با ارزش‌نهادن به توانایی‌ها و پیشرفت‌های همسرش، احساس همراهی و امنیت را تقویت می‌کند.
در رابطهٔ زناشویی، پشتیبانی پیشرفت تنها به کمک در هنگام دشواری محدود نمی‌شود و حضور فعال در مسیر رشد دیگری را نیز در بر می‌گیرد. آرامش‌بخشی، هم‌کلامی، پرهیز از تحقیر و تشویق موفقیت‌ها رابطه را از حمایت واکنشی به مشارکتی رشدآفرین تبدیل می‌کند. منظور از «حمایت واکنشی» حمایتی است که تنها هنگام بروز مشکل پدید می‌آید.
نمرهٔ بالا در این عامل نشان می‌دهد که پاسخ‌دهنده همسر خود را همراهی حس می‌کند که آرامش خاطر او را حفظ می‌کند و از پیشرفت‌ها و موفقیت‌هایش با تشویق یاد می‌کند. چنین همسری در مواقع دشوار در کنار اوست، از تحقیر و نادیده‌گرفتن نظرها و پیشرفت‌هایش پرهیز می‌کند و در حل مشکلات و رفع ناآرامی‌ها یاری‌اش می‌دهد. نمرهٔ پایین بیانگر آن است که این همراهی در مسیر رشد کمتر احساس می‌شود. در این حالت، وقت‌گذاشتن برای گفت‌وگو، احترام به خواسته‌ها و تشویق پیشرفت کمتر تجربه می‌شود.
این عامل یکی از صورت‌های اختصاصی مفهوم گسترده‌تر «پشتیبانی» است. پشتیبانی در قلمرو تعالی فردی به معنای «احساس راحتی ناشی از بهره‌مندی از وجود راهنما در زندگی، همراهی فرد مناسب، همکاری اطرافیان، برخورداری از حمایت در سختی‌ها و پذیرفتگی محیطی» است. در زوج‌درمانی تعاملی، پشتیبانی هستهٔ مرکزی رضایت زناشویی به شمار می‌آید. این هسته حمایت، از عهدهٔ زندگی مشترک برآمدن، وقت‌گذاشتن برای گفت‌وگو، تشویق پیشرفت، پذیرش غیرمشروط و پرهیز از پنهان‌کاری را شامل می‌شود. در یکی از پژوهش‌های گزارش‌شده نیز آشکار شد که «سنجیدگی» موجب پشتیبانی می‌شود و پشتیبانی کاهندهٔ اضطراب است.
نتیجهٔ فهرست را چگونه بخوانیم؟
یافته‌های فوق به‌خوبی نشان می‌دهند که این سه عامل از یکدیگر جدا نیستند. هستهٔ مرکزی رضایت زناشویی، یعنی پشتیبانی، خود پرهیز از پنهان‌کاری و از عهدهٔ زندگی مشترک برآمدن را، که به اعتمادورزی مربوط است، و پذیرش غیرمشروط را، که به پذیرفتگی مربوط است، در بر می‌گیرد. پس هنگام خواندن نتیجه بهتر است سه نمره را در کنار هم و در تعامل با یکدیگر نگریست، نه هر یک را به‌تنهایی.
از سوی دیگر، این فهرست احساس پاسخ‌دهنده را می‌سنجد؛ یعنی نشان می‌دهد او اعتماد، پذیرفته‌شدن و پشتیبانی را در رابطهٔ خود چقدر حس می‌کند. به همین دلیل، نتیجهٔ آن تشخیص یا داوری قطعی دربارهٔ همسر یا دربارهٔ سرنوشت رابطه نیست. نتیجه تصویری است از این‌که کدام یک از سه خاستگاه خشنودی زناشویی نیرومندتر و کدام کم‌رنگ‌تر احساس می‌شود.
روشن است که نمرهٔ پایین در هر یک از این عامل‌ها توجه به همان قلمرو را ضروری می‌سازد. در چارچوب زوج‌درمانی تعاملی، پشتیبانی محور کانونی رضایت زناشویی است و در رواندرمانی حمایتی نیز گستراندن چتر پشتیبانی برای فرد بی‌تاب هدف قرار می‌گیرد. در مقابل، نیرومندی این سه عامل در کنار یکدیگر، یعنی اعتماد به صداقت و وفاداری همسر، احساس پذیرفته‌شدن چنان‌که هستیم و همراهی او در مسیر رشد، بستر مناسبی برای خشنودی از پیوند زناشویی فراهم می‌آورد. از این طریق، احساس همراهی و امنیت در زندگی مشترک دوچندان خواهد شد.
نشانی آزمون: فهرست رضایت زناشویی.
منبع
سنجه‌های جستجوی استعداد، «فهرست رضایت زناشویی» — صفحهٔ آزمون
فرهنگ‌نامه، «پشتیبانی پیشرفت» — پشتیبانی پیشرفت
مقالات دکتر کاظمی، «رضایت از زندگی و مولفه‌های آن» — رضایت از زندگی و مولفه‌های آن
فرهنگ‌نامه، «الگوی سه وجهی رضایت زناشویی» — الگوی سه وجهی رضایت زناشویی
فرهنگ‌نامه، «پشتیبانی پیشرفت» — پشتیبانی پیشرفت
فرهنگ‌نامه، «پشتیبانی» — پشتیبانی
نقشهٔ این مفهوم: نقشهٔ مفهوم: شخصیت
مقاله‌های هم‌موضوع: زوج درمانگری تعاملی