تعالی فردی
تعریف
تعالی طلبی به معنای میل و تلاش انسان برای رسیدن به جایگاه شایسته و کسب رتبه اول است که در نهایت باعث خشنودی و رضایت شخصی میشود. تعالی میتواند دو نیاز جایگاهیابی (تفرد) و پیشرفت را تا حدی تأمین کند. انسان در عصر حاضر به دلیل رشد صنعت و تکنولوژی از معیارها و ارزشهای اخلاقی فاصله گرفته است. بنابراین برای تعالی نیاز دارد از هر آنچه میتواند به تقویت این مهم یاری رساند و بهره ببرد. آدمی نیاز شدیدی به این دارد که از طبیعت حیوانی خود فراتر برود. انسان میخواهد خلاق و خیالپرداز باشد، نه اینکه در حد یک مخلوق صرف باقی بماند. همه انسانها و همه حیوانات بدون اراده و رضایت به این دنیا وارد و از آن خارج میشوند، اما انسانها برخلاف حیوانات نیاز به تعالی دارند. نیاز به تعالی انسان را به مقابله با این انفعال و وجود تصادفی سوق میدهد. نیاز به خلاقیت به صورت میل به فراتر رفتن از وجود منفعل و تصادفی و رسیدن به قلمرو هدفمندی و آزادی تعریف میشود.
تعالی طلبی میتواند از طریق روشهای مثبت و منفی صورت گیرد. افراد میتوانند ماهیت منفعل خود را با آفریدن زندگی یا نابود کردن آن تعالی بخشند؛ یعنی فعال بودن و مراقبت کردن از آن چه آفریده شده است. اختلالگری و خلاقیتگرایی گرایشات فطری هستند که نیاز به تعالی را ارضا میکنند. خلاقیت پاسخ سالم به این نیاز است و گرایش غالب است. اگر جلوی نیاز به خلاقیت به هر دلیلی گرفته شود یا به عبارتی این نیاز سرکوب شود، شیوه ناسالم پاسخگویی، ویرانگری خواهد بود. عوامل پدیدآورنده این نیاز، عقل و تخیل هستند که انفعال را از انسان میگیرند و میل به آفرینش و معناسازی را در او شکل میدهند.
نگارنده: یاسمن رضائی
شرح موضوعی
الگوی «تعالی فردی» در رواندرمانی تعاملی به بزرگترین گسترهٔ رضایت از زندگی اشاره دارد به: «بهره مندی از حمایت معنوی که موجب جایگاه یابی فردی، استواری روانی، پیشرفت مستمرّ و تأثیر اجتماعی میشود».
و در مفهوم وسیعتر، «احساس راحتی و سلامت ناشی از بهره مندی از همراهی، همکاری و حمایت معنوی یک راهنما برای رهیابی در زندگی که موجب ریشه دواندن معنویّت در زندگی با پایبندی به ارزشهای دینی و معنوی و خودشناسی وی میشود و فرد با برخورداری از آزادی و استقلال فردی و احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته و خشنودی از تلاش کمالگرایانه شخصی، مسیر پیشرفت و رشد در نیل به رتبه اوّل با کسب جایگاه عالی بدون مقایسه با دیگری را طیّ میکند؛ بدین سان با دلبستگی به افرادی در زندگی بر پایه شناخت خوب آنها و برخورداری ازحمایت در سختیها و پذیرفتگی محیطی، امکان نفوذ و تأثیر و پرورش دیگران فراهم میشود و به فرد احساس خوشحالی از این تأثیر و پرورندگی، احساس مفیدبودن، حسن شهرت و جاودانگی نام را در زندگی میدهد».
رهپویی محیط شناختی
این الگوی رواندرمانی تعاملی در مفهوم گسترده یعنی «پایبندی به ارزشهای دینی با برخورداری از وجود یک راهنما برای رهیابی در مسیر زندگی، بهره مندی از همکاری اطرافیان، مورد توجّه بودن عقاید شخصی، شناخت خوب اطرافیان و خوشحالی از اثر گذاری در دیگران است.»
«رهپویی محیط شناختی» در این الگوی رواندرمانی تعاملی، مفهومی پیچیده از تعاملات انسانی، رشد فردی و معنوی، و نقش محیط اجتماعی و فرهنگی در فرآیند درمان و بهبود است. این الگو بر پایبندی به ارزشهای دینی، همراهی یک راهنما، همکاری اطرافیان، احترام به عقاید شخصی، شناخت اطرافیان و اثرگذاری مثبت بر دیگران تأکید دارد. هر کدام از این اجزا میتوانند نقشی اساسی در بهبود و پیشرفت فرد در مسیر زندگی ایفا کنند.
«رهپویی محیط شناختی» به عنوان یک الگوی رواندرمانی تعاملی، یک چارچوب جامع است که در آن فرد از مجموعهای از منابع داخلی و خارجی برای بهبود خود استفاده میکند. این منابع شامل پایبندی به ارزشهای دینی، راهنمایی از یک مشاور یا فرد باتجربه، همکاری و حمایت اطرافیان، احترام به عقاید شخصی، شناخت دقیق از دیگران و اثرگذاری مثبت بر دیگران میباشد. این الگو به فرد کمک میکند تا در مسیر رشد فردی، اجتماعی و معنوی خود پیشرفت کند و با استفاده از منابع مختلف حمایتی، زندگی سالمتر و پرمعناتری بسازد.
تعریف تکمیلی
این الگو در راهبرد میان مدت عمیق از شش مؤلّفه تشکیل میشود:
- 1) تاثیر
- 2) تعالی
- 3) پشتیبانی
- 4) معنویت
- 5) استواری
- 6) فردیت
تعریف انگلیسی
Aspiring for excellence entails the desire and effort of individuals to reach a deserving position and achieve the top rank, ultimately leading to personal satisfaction and contentment. Excellence can somewhat fulfill the needs for positioning (uniqueness) and progress. In the present era, due to industrial and technological advancements, humanity has distanced itself from ethical standards and values. Therefore, achieving excellence requires utilizing everything that can contribute to strengthening this important aspect.
Humans have a strong need to transcend their animal nature. They aspire to be creative and imaginative rather than merely existing as creatures. All humans and animals enter and exit this world without will and consent, but unlike animals, humans have a need for excellence. The need for excellence propels humans to confront this passivity and accidental existence. The need for creativity is defined as the desire to transcend from passive and accidental existence to purposeful and free realms.
Aspiration for excellence can be pursued through positive and negative methods. Individuals can enhance their passive nature by creating or destroying life; that is, being active and taking care of what has been created. Disruption and creativity are innate tendencies that satisfy the need for excellence; creativity is a healthy response to this need and is predominant. If the need for creativity is suppressed for any reason, or in other words, this need is repressed, the response will be unhealthy, destructive behavior. The factors that create this need are reason and imagination, which separate passivity from humans and create a desire for creation and meaning-making within them.