انگاره تعاملی توسعه
تعریف
این انگاره تعاملی مرکّب از سه مؤلفه است: فرهنگ، نخبگی، مشارکت
توسعه فرآیند تغییر و تحول است که در آن نخبگان فرهنگی و اجتماعی از طریق توانمندیهای فکری و نوآوریهای علمی، به تولید و هدایت تدابیرو راهحلهای جدید برای حل مشکلات جامعه میپردازند. این فرآیند نه تنها از طریق مشارکت فعال و خودانگیخته مردم در مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شکل میگیرد، بلکه بر اساس فرهنگ و ارزشهای مشترک اجتماعی که هویت و پیوستگی افراد را میسازد، پیش میرود.
در این فرآیند، نخبگان به عنوان رهبران فکری و علمی، جامعه را در جهتهای جدید هدایت میکنند. در عین حال، مشارکت مردم بهویژه در فرآیندهای تصمیمگیری و اجرای سیاستها و پروژههای مختلف، موجب تقویت همبستگی اجتماعی و تضمین دستیابی به اهداف توسعه میشود. فرهنگ بهعنوان زمینهای برای تعاملات اجتماعی، ارزشها و نگرشها را شکل داده و به ایجاد تغییرات مثبت اجتماعی و اقتصادی کمک میکندتوسعه به معنای بهبود مستمر زندگی فردی و اجتماعی از طریق تلفیق نخبگی، مشارکت و فرهنگ است که منجر به بهبود شرایط اقتصادی، ارتقای عدالت اجتماعی و تقویت همبستگی فرهنگی در جامعه میشود.
«فرهنگ مجموعهای کم و بیش هماهنگ و مرکّب از ارزشها، نگرشها، گرایشها و الگوهای رفتاری مشترکی است که در میان یک واحد اجتماعی با برخورداری از ریشههای تاریخی، کسب میشود و فرایند جامعه پذیری و هویّت خاصّ آن جامعه را شکل میدهد و آثاری ویژه پدید میآورد».
«نخبگی، یک ظرفیّت روانی برجسته است شامل توانایی شناخت مفاهیم ویژه و طبقهبندی آنها در عالیترین سطح با بهرهگیری از هوش، اندیشه خلّاقانه، تلاش بیوقفه در زمینههای مختلف در چارچوب نظریّهپردازی علمی برای ارائه طرحی سودمند، ایجاد کار جدید، ابتکار چیز نو یا ابداع روش تازه برای بهبود زندگی که راه حلّ جدید، آسان و موفّقیّتآمیزی برای مسائل دشوار باشد. این فرایند هدفمندانه، افزون بر رضایت درونی فرد نخبه، به وی مقام و جایگاهی ارزشمند و افتخارآفرین میدهد».
«مشارکت» بر وزن مفاعله، از ماهیّتی تعاملی برخوردار است و آن «یک فرایند تعاملی عمومی چندگانه بر پایه فعّالیّت خودانگیخته، پیرامون وجوه مشترک جمعی است که با سهیم شدن در قدرت تصمیمگیری و رفع تمرکززدایی به تحقّق بهینه زندگی مشترک در میان آحاد جامعه میانجامد».