خلاقیت و پیوندجویی

یکی از محیطهای اساسی مرتبط با خلاقیت، شرایط اجتماعی است.

به طور کلّی یافته‌ها نشان می‌دهند که فرد خلّاق از جنب و جوش اجتماعی بالایی برخوردار نیست.حتّی‌الامکان از روابط و تماس بین‌فردی، پرهیز می‌کند و ترجیح می‌دهد که فاصله‌ای را میان خود و همسالان حفظ کند؛ در برابر خواسته‌های محیط مقاومت نشان می‌دهد و در قضاوت، مستقلّ است.ولی به علّت نیاز به حمایت‌طلبی و توجّه محیطی، سطحی از تعارض میان انزوا و پیوندجویی اجتماعی وجود دارد.اساساً «گرایش به پیوند اجتماعی» در میان افراد خلّاق وجود دارد؛(ریان و دسی، ۲۰۰۰؛ کلر، ۱۹۸۴) امّا لزوماً به معنای همراهی و تطابق و همرنگی اجتماعی نیست. (شلدون، ۱۹۹۹) حتّی ممکن است به طرز بارزی رفتارهای کناره‌گیرانه و انزوایی، مشهود باشد(بچتولد و ورنر، ۱۹۷۳) و در شرایطی ویژگیهای جامعه‌ناپذیری و جامعه‌ستیز بروز کند. (فیست، ۱۹۹۹) بنابراین بررسیهای روان‌شناختی مقایسه‌ای میان افراد خلّاق و رهبر، گویای وجود رابطهٔ خطّی است؛ یعنی دو گروه در برخی خصایص شخصیّتی، وجه اشتراک دارند. (سیمونتون، ۱۹۹۱) در حالی که پیشینهٔ مطالعات، گویای همبستگی ضعیفی است.

ناسازگاریهای محیطی فرد خلّاق ممکن است وی را یک «عنصر ناخوشایند و نامطلوب» از دیدگاه معلّمان تصویر کند و به خدشه‌دار شدن روابط بینجامد. (اوینگ و همکاران، ۲۰۰۰)

از سوی دیگر برخی دستاوردها نشان می‌دهند افراد با «برونگردی»بالا، «استواری هیجانی» هنگامی که «جهتگیری یادگیری» داشته باشند، بیشترین خلاقیت را بروز می‌دهند. به طور کلی رابطه پنج بعد بزرگ شخصیت با خلاقیت بستگی به «جهتگیری یادگیری» دارد. (کاسپی باروخ، ۲۰۱۹)

همچنین آشکار شد که همه چهار بعد «مزاج»(حساسیت جهتدار، تلاش چیره مندانه، برونگردی/شادخویی، عاطفه ناخوشایند) مستقیم یا به واسطه، خلاقیت را پیش بینی می‌کنند. «گشودگی تجربی» و «آزرده خویی»، تعدیل کننده‌های روابط مزبورند. (ممدوف و همکاران، ۲۰۱۹)

اساساً «گرایش به پیوند اجتماعی» در میان افراد خلاّق وجود دارد. (کلر، ۱۹۸۴) لذا نتایج برخی پژوهشها گویای آن است که نمرات برونگردی بالا همراه با انعطاف پذیری، سیّالی و اصالت کلامی است. (وایت، ۱۹۶۸)

همان گونه که «نظریهٔ خودمختاری» بیان می‌دارد، نیاز به پیوند جویی به منزلهٔ یک عامل بنیادی برای پرورش اجتماعی و سلامت فردی بشمار می‌آید. (رایان و دسی، ۲۰۰۰)

بنابراین با وجود سطحی از تعارض میان کناره گیری و پیوندجویی اجتماعی، شرایط محیطی فرد از عوامل اساسی در بروز خلّاقیّت است. در واقع«جهتگیری درونی» شرایط را برای فعّالیّت در یک محیط ناآشنا و ناهمگون فراهم می‌آورد.