۳. پیشرفت و رضایت از زندگی
یکی از انتظارات مهم و حیاتی انسان از زندگی آن است که دریابد همواره در حال "پیشرفت" است."پیشرفت" به مفهوم هر گام به جلو و یا ترقی و رشد در زندگی است. کمالگرایی و تعالی جویی دو مصداق بارز پیشرفت قلمداد میشوند. کمالگرایی به معنای زدایش مستمر و پیگیرانه نقایص وجودی است و تعالی جویی بر نیل به عالیترین جایگاه در زندگی تاکید دارد. آزردگی از نقص فردی آدمی را به سوی حرکت است کمالی سوق میدهد. افزودن بر دو مصداق بارز مزبور، نفوذ محیطی، تأثیر، پرورندگی، خودشکوفایی و پویایی از جمله انتظاراتی هستند که در این قلمرو قرار میگیرند.
نقش تعاملی نیازهای سه گانه در رضایت از زندگی
خشنودی از زندگی بستگی به ارضای سه انتظار "آرامش روان"، "تفرد" و "پیشرفت" دارد. از این رو، خشنودی برایند تعاملی این سه توقع از زندگی است. این سه انتظار در یک رابطه تعاملی متعادل و هماهنگی سبب رضایت از زندگی میشوند. هر فرد آدمی هنگامی که در زندگی اش از آرامش روان برخوردار باشد، در جایگاه بسزا و شایسته اش واقع شود و در این جایگاه، همواره پیشرفت کند، بی تردید از زندگی اش خشنود است و سلامت روان و بهداشت آن تامین شده است (کاظمی حقیقی، 1396).
مؤلفههای رضایت از زندگی
مؤلفههای رضایت از زندگی در یکی از دو قلمرو بزرگ «تعالی فردی» و «ارجمندی» جای میگیرند.
الف) قلمرو تعالی فردی
این قلمرو شامل شش مؤلّفهٔ «استواری» «تعالی»، «پشتیبانی»، «فردیّت»، «تأثیر» و «معناگرایی» است.
استواری
به معنای «رهیابی در زندگی بدون احساس سردرگمی، قرارگیری در مسیر رشد بدون احساس رکود، برخورداری از سلامت بدون احساس نگرانی برای بقاء و احساس مفیدبودن و خشنودی از کار شخصی بدون مقایسه با دیگری و یا غبطه خوردن» است.
تعالی
یعنی «احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته در زندگی و احساس پیشرفت در زندگی در نیل به رتبه اوّل با کسب جایگاه عالی با استفاده از فرصت رقابت که خشنودی از شهرت شخصی را به همراه دارد».
پشتیبانی
به معنای «احساس راحتی ناشی از بهره مندی از وجود راهنما در زندگی، همراهی فرد مناسب، همکاری اطرافیان، برخورداری از حمایت در سختیها و پذیرفتگی محیطی» است.
فردیت
اشاره به «برخورداری از آزادی کافی و استقلال فردی همراه با تلاش کمالگرایانه در کار مبتنی بر خودشناسی کافی و شناخت خوب اطرافیان دارد که منجرّ به نفوذ در دیگران میشود».
تأثیر
به معنای خوشحالی از اثر گذاری بر دیگران و خشنودی از پرورندگی است که موجب دلبستگی به افرادی در زندگی شده جاودانگی نام را تحقّق میبخشد
معناگرایی
به معنای «ریشه دواندن معنویّت در زندگی همراه با پایبندی به ارزشهای دینی و رعایت ارزشهای معنوی» است.
پس «تعالی فردی» به مثابهٔ بزرگترین گسترهٔ رضایت از زندگی اشاره دارد به: «بهره مندی از حمایت معنوی که موجب جایگاه یابی فردی، استواری روانی، پیشرفت مستمرّ و تأثیر اجتماعی میشود».
و به مفهوم گسترده، «احساس راحتی و سلامت ناشی از بهره مندی از همراهی، همکاری و حمایت معنوی یک راهنما در زندگی که موجب ریشه دواندن معنویّت در زندگی با پایبندی به ارزشهای دینی و معنوی و خودشناسی وی میشود و فرد با برخورداری از آزادی و استقلال فردی و احساس موفقیّت ناشی از کسب جایگاه شایسته و خشنودی از تلاش کمالگرایانه شخصی در مسیر پیشرفت و رشد در زندگی در نیل به رتبه اوّل با کسب جایگاه عالی را طی میکند بدین سان با دلبستگی به افرادی در زندگی بر پایه شناخت خوب آنها توام با پذیرفتگی محیطی که امکان نفوذ و تأثیر و پرورش دیگران را فراهم میآورد و به فرد احساس مفیدبودن، حسن شهرت و جاودانگی نام در زندگی میدهد».