راهنمای تفسیر فهرست استواری پویش: استواری و خودپویشی چه می‌گویند؟

رضایت از زندگی تنها به یک احساس زودگذر خشنودی محدود نمی‌شود. در چشم‌انداز تعاملی، آدمی هنگامی از زندگی خود خشنود است که از یک سو در زندگی «ماندگاری» و ثبات احساس کند و از سوی دیگر در مسیر رشد و پویایی گام بردارد. «فهرست استواری پویش» بر پایهٔ همین دو قلمرو بنیادی ساخته شده است. در این‌جا نخست به معرفی این فهرست می‌پردازیم، سپس معنای هر یک از عامل‌های آن را بررسی می‌کنیم و در پایان شیوهٔ خواندن نتیجه را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

پاسخ آنلاین به فهرست استواری پویش در سامانهٔ جستجوی استعداد.

فهرست استواری پویش چه می‌سنجد؟

این فهرست یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است و در دستهٔ سنجه‌های «نارضایتی از زندگی» جای دارد. فهرست مزبور نشان می‌دهد که پاسخ‌دهنده این روزها تا چه اندازه در زندگی خود احساس ثبات، رشد، سرزندگی و رضایت دارد. بنابراین، مخاطب آن هر فردی است که می‌خواهد تصویر روشن‌تری از وضعیت کنونی خود در این چهار حیطه به دست آورد.

فهرست استواری پویش از دو عامل تشکیل شده است:

1 ـ «استواری»؛ که به ثبات و ماندگاری فرد در زندگی و راه‌یابی او در مسیر رشد مربوط می‌شود؛

2 ـ «خودپویشی»؛ که به سرزندگی، بالندگی و احساس پیشرفت در زندگی اشاره دارد.

نکتهٔ مهم آن است که این فهرست وضعیت «این روزهای» فرد را می‌سنجد؛ یعنی نتیجهٔ آن بازتاب حال کنونی است و نه حکمی دربارهٔ سرشت پایدار شخصیت.

الف ـ استواری

«استواری روانی» به معنای «رهیابی در زندگی آینده‌نگرانه مبتنی بر معنویّت با پرهیز از رکود، بدون احساس تنهایی و سردرگمی است که سبب ماندگاری در زندگی می‌شود». به بیان دیگر، استواری روانی دالّ بر «آینده‌پویی» و فقدان «روان‌آوارگی» است.

«آینده‌پویی» به مفهوم «نگاه صِرف همیشگی به جلوی خود در زندگی و پرهیز از رکود بر اساس گرایش به تغییر نگاه به زندگی» است. در مقابل، «روان‌آوارگی» وضعیتی است که در آن فرد با دورافتادگی از معنویّت، راه خود را در زندگی نیافته و احساس سردرگمی دارد. چنین فردی همراهی را که در زندگی می‌خواسته است ندارد و هنگام بروز دشواری‌ها احساس تنهایی می‌کند. در مجموع، برای بقای خود در نگرانی به سر می‌برد.

تعریف این عامل در فهرست، چهرهٔ فردی را ترسیم می‌کند که استواری او دستخوش تزلزل شده است؛ یعنی فردی که:

1 ـ ممکن است احساس درجا زدن و رکود کند و احساس مفید بودن نداشته باشد؛

2 ـ احساس وابستگی به دیگران و نگرانی برای بقای خود را تجربه می‌کند؛

3 ـ احتمال دارد از سلامتی و معنویّت دور افتاده باشد و در زندگی احساس سردرگمی کند؛

4 ـ ممکن است در مسیر رشد و راه‌یابی در زندگی با موانعی روبه‌رو شود و احساس کند که زندگی خود را نیافته است؛

5 ـ ممکن است کارهایش او را ناخشنود کند و همواره خود را با دیگران مقایسه کند.

بدیهی است که هرچه این توصیف‌ها بیشتر با حال کنونی پاسخ‌دهنده سازگار باشد، نشانه‌های دوری از استواری روانی و نزدیکی به روان‌آوارگی بیشتر خواهد بود. هرچه این توصیف‌ها کمتر با او همخوانی داشته باشد، فرد در زندگی خود ماندگاری، راه‌یابی و نگاه به آینده را بیشتر تجربه می‌کند.

پژوهش‌های انجام‌شده در چارچوب روان‌شناسی تعاملی، ریشه‌های این عامل را آشکار ساخته‌اند. در مطالعه‌ای دربارهٔ رابطهٔ «شخصیت خردورزی تحلیلی» با «رضایت از زندگی» در یک نمونهٔ یکصد و چهل و شش نفری، یافت شد که «سنجیدگی» و «چیرگی هیجانی» (یعنی عدم انتخاب هیجانی) موجب «درست‌زیستی» و «استواری روانی» می‌شوند و در پی آن اضطراب و افسردگی کاهش می‌یابد. «چیرگی هیجانی» سبب «استواری» و «وجاهت» است و «درست‌زیستی» و «استواری» به کاهش افسردگی می‌انجامند.

بررسی پژوهشی دیگری در نمونه‌ای مرکّب از هزار و چهارصد مرد و زن هجده تا چهل و چهار ساله نیز حاکی از آن بود که «تعادل روان» متأثّر از «معنویّت» است و بر خشنودی روانی استوار است؛ خشنودی‌ای که به «سرزندگی معنوی»، «استواری روانی» و «پاکزیستی» اشاره دارد. در «انگارهٔ تعادل روان» نیز «پاکزیستی» در کنار «معنویّت» می‌تواند سبب «استواری روانی» و کاهش روان‌آوارگی شود.

ب ـ خودپویشی

«خودپویشی» به معنای «باور به پویایی به طوری که فرد به تلاش برای کارهای بدون نقص می‌پردازد. چنین وضعیتی برای وی نفوذ در دیگران را ثمر می‌دهد و خود نیز خوشحال از اثرگذاری در دیگران و خشنود از احساس پرورش دیگری است» (کاظمی، ۱۳۹۹).

تعریف این عامل در فهرست، فردی را توصیف می‌کند که:

1 ـ احساس سرزندگی و رضایت از زندگی خود را تجربه می‌کند و از تفریحات و سرگرمی‌های مورد علاقه‌اش لذت می‌برد؛

2 ـ از زندگی درست و بهره‌مندی از جایگاه عالی خود راضی است و از شهرتی که کسب کرده خشنود است؛

3 ـ خود را فردی بالنده، پویا و هدفمند می‌داند و در مسیر بهترین بودن و نیل به رتبهٔ اول در زندگی گام برمی‌دارد؛

4 ـ به عنوان فردی کارآمد شناخته می‌شود و در زندگی احساس پیشرفت و موفقیت می‌کند.

بنابراین، نمرهٔ بالاتر در این عامل حکایت از سرزندگی، بالندگی و احساس پیشرفت بیشتر در زندگی دارد و نمرهٔ پایین‌تر نشان می‌دهد که این احساس‌ها در حال حاضر کمتر تجربه می‌شوند.

در «انگارهٔ تعادل روان»، خودپویشی جایگاه روشنی دارد. «پشتیبانی» یعنی «برخورداری از وجود یک راهنما در مسیر زندگی و حمایت و همکاری اطرافیان در رویارویی با سختی‌های زندگی همراه با تفریح و سرگرمی‌های مورد علاقه» می‌تواند «بی‌تابی روانی» را بکاهد. بی‌تابی روانی به معنای «احساس دلشورگی، دلنگرانی و دلمشغولی دائمی فرد همراه با شکّ و تردید در حلّ مسائل» است. «آرامش زندگی» ناشی از آن ممکن است زمینهٔ «خودپویشی» را فراهم آورد و خودپویشی نیز به نوبهٔ خود به «شایستگی» و «آینده‌پویی» منجر شود. شایستگی به معنای «قرارگیری در جایگاه شایسته بر اساس هدفمندی و کارآمدی و بهره‌مندی از زندگی درست» است.

نتیجه را چگونه بخوانیم؟

روش تحلیل عاملی متعامد نشان می‌دهد که یک فرد بر پایهٔ رابطهٔ «خودپویشی» و «روان‌آوارگی» ممکن است در یکی از چهار وضعیت زیر به سر برد:

الف) روان‌آوارگی اندک همراه با خودپویشی بالا؛ که وضعیت مطلوبی است؛

ب) خودپویشی بالا همراه با روان‌آوارگی؛ که وضعیت پیچیده و متعارضی است؛

ج) خودپویشی و روان‌آوارگی هر دو در سطح نازل؛

د) روان‌آوارگی بالا و خودپویشی نازل؛ که وضعیتی اضطراری و مقتضی رواندرمانی فوری است.

از این رو، نتیجهٔ دو عامل را باید در کنار یکدیگر خواند و نه جدا از هم. فردی که از سرزندگی و احساس پیشرفت بالایی برخوردار است ولی در همان حال احساس سردرگمی و تنهایی دارد، در وضعیتی متفاوت با کسی است که هم پویا و هم استوار است.

با این همه، نتیجهٔ این فهرست تشخیص یا برچسبی قطعی نیست. این نتیجه تصویری از حال کنونی فرد در قلمرو ثبات و پویایی به دست می‌دهد. یافته‌های یادشده به‌خوبی نشان می‌دهند که «معنویّت»، «پاکزیستی»، «پشتیبانی»، «سنجیدگی» و «چیرگی هیجانی» با استواری روانی و خودپویشی پیوند دارند و می‌توانند روان‌آوارگی و بی‌تابی روانی را بکاهند. اگر نتیجه به وضعیت چهارم نزدیک باشد، یعنی روان‌آوارگی بالا با خودپویشی نازل همراه شود، بهره‌گیری از یاری رواندرمانگر ضرورت می‌یابد. روشن است که استواری و پویایی در کنار یکدیگر به احساس ماندگاری در زندگی و رضایت از آن می‌انجامند و از این طریق آرامش روان دوچندان خواهد شد.

نشانی آزمون: فهرست استواری پویش.

منبع

سنجه‌های جستجوی استعداد، «فهرست استواری پویش» — صفحهٔ آزمون

مقالات دکتر کاظمی، «رواندرمانی تعاملی در گستره پژوهش» — رواندرمانی تعاملی در گستره پژوهش

مقالات دکتر کاظمی، «انگارهٔ تعادل روان» — انگاره تعادل روان

فرهنگ‌نامه، «روان آوارگی» — روان آوارگی

فرهنگ‌نامه، «آینده پویی» — آینده پویی