نگارنده بر پایهٔ نزدیک به چهار دهه تجربهٔ علمی و حرفه ای در مراکز آموزش عالی، نهادهای اجتماعی و فرهنگی و به ویژه آموزش و پرورش، منشور اجمالی ذیل را در پی ریزی یک طرح بهداشت روان در سطح کلان توصیه می‌کند:
الف) دانش آموز
یک طرح بهداشت روان آموزشگاهی باید بهسازیهایی در خودارجدهی و خودپذیری پدید آورد و به بهسازی فردیّت از حیث استواری عاطفی و یکپارچگی در رشد شناختی و شخصیّتی بینجامد.
تقویّت یادگیری مستقلّ در دانش‌آموز است تا طرحهای پژوهشی خاصّش را پیگیری نماید. «استقلال‌گرایی برای پیشرفت فردی و عمومی» از انتظارات محیطی دانش‌آموزان است.
هر دانش آموزی به قصد «بررسی زمینه ای جامع» با بهره گیری از مجموعه ای از ابزارهای شناختی، عاطفی، نگرشی و شخصیّتی تحت بررسی «وضعیّت یابی بهداشتی» واقع می‌شود. (این ابزارها بر پایهٔ سه دهه و نیم تجربهٔ تخصّصی و حرفه ای نگارنده پی ریزی شده اند.)
ب) خانواده
موفقیت یک طرح بهداشتی به حمایت خانواده بستگی دارد. ارجحیّت و ارزشگذاری مرسوم و متداول در میان خانواده‌ها معمولاً به رویکرد دانشگاه محوری و اکتفا بر پیشرفت تحصیلی فرزندان معطوف شده است. حال آن که این ارجحیت بایدبارعایت نکات ذیل به ارتقای سطح بهداشت فرزند تبدیل شود:
۱ – عدالت‌ورزی میان فرزندان
۲ – همیاری تحصیلی فرزند
۳ – تعدیل توقّعات و انتظارات از فرزند
۴ – درک مشکلات ویژهٔ فرزند
۵ – توجّه و احترام به عقاید و نظریات فرزند
۶ – تشویق و ترغیب فرزند در خانواده
۶ – پرهیز از حسّاسیّت نسبت به نمره
ج) مدرسه
در ابتدا لازم است همه دست اندرکاران اداری و اجرایی یک آموزشگاه با اهداف و سیاستهای کلّی طرح آشنا شوند و حمایت آنها برای اجرای طرح تأمین گردد.
افزون بر آن، ضروریست همه منابع انسانی به ویژه معلمان و دبیران نسبت به وضعیت بهداشت روان دانش آموزان حسّاسیّت مثبت بیابند. این آماده سازی امری مستمرّ است. سپس این نکات در کانون توجّه قرار گیرند:
۱ – رفتار منصفانه معلّم نسبت به دانش‌آموز
۲ – تعدیل انتظارات معلّم نسبت به دانش‌آموز
۳ – ارتباط عاطفی معلّم با دانش‌آموز
۴ – همیاری اولیای مدرسه در حلّ مسایل شخصی فرد
۵ – وجود فعالیتهای فوق برنامه رضایت بخش
۶ –بهسازی نظام ارزشیابی از وضعیّت پیشرفت سنجی به سوی توانایی سنجی
۷ – عرضهٔمطالب درسی رضایتبخش
با مطالعات بالینی تعاملی جامع (آزمونهای عینی و کیفی) وضعیّت بهداشت روان و سطح رضایتمندی شخص از زندگی اش به ویژه در قلمروهای خانواده و مدرسه شناسایی می‌شود. این شناسایی امکان می‌دهد تا دانش آموزان نیازمند به خدمات مشاوره ای و درمانی به متخصّص ارجاع داده شوند.
قوام کیفی طرح و گسترش و تعمیم آن در سطح کلان مستلزم انجام بررسیهای دقیق ارزشیابی است. از این رو، مطالعات ارزشیابی طرح در حین اجرا و پس از اجرا جریان خواهد داشت.
با این تمهیدات شرایط برای ارتقای «آموزشگاه پیشرفت مدار» به تراز «مدرسهٔ زندگی» فراهم می‌شود.۱
- طرح مدرسهٔ زندگی در سال ۱۳۸۸ به توسط نگارنده تدوین شده است. ↩︎
نقشهٔ این مفهوم: نقشهٔ مفهوم: شخصیت
فصل‌های هم‌موضوع در کتاب‌ها: ب) منشور بهداشت روان در نظام آموزش و پرورش (زمینهٔ روان‌شناسی تعاملی)