پارادایم حاصل از جمع‌بندی مطالعات درباره پرورش استعداد و تعلیم دانش‌آموزان با استعداد
با تحلیل کلی مطالعات می‌توان یک پارادایم جامع برای درک و توسعه استعداد ارائه کرد که به ابعاد اصلی فردی، اجتماعی، فرهنگی و آموزشی می‌پردازد. در این پارادایم، تمرکز بر ترکیب مفاهیم مختلف در پرورش استعداد و بسترهای حمایتی است.
این چشم‌انداز یک چارچوب جامع برای درک و پرورش استعدادها است که به نیازهای فردی، حساسیت‌های فرهنگی، و تأثیر نظامهای آموزشی و اجتماعی می‌پردازد. اجرای این پارادایم نیازمند هم‌افزایی بین سیاست‌گذاران، معلمان، خانواده‌ها و جوامع محلی است (Van de Vijver & Mathijssen, 2024; Subotnik et al., 2016).
الف) رویکرد فردمحور
شناخت توانایی‌ها و نیازهای فردی
تأکید بر شناسایی توانایی‌های خاص، نقاط قوت، و نیازهای هر فرد.
رشد چندبعدی
فراهم کردن فرصت‌هایی برای پرورش در حوزه‌های شناختی، اجتماعی، و عاطفی.
پرورش انگیزش درونی و تمرکز بر معنا
دانش‌آموزان مستعد نیاز به پرورش انگیزه‌های شخصی و حس هدفمندی در زندگی دارند.
ب) ابعاد اجتماعی و فرهنگی
تأثیر فرهنگ بر مفهوم استعداد
تحقیقات نشان داده‌اند که مفاهیم استعداد و روش‌های توسعه آن تحت تأثیر فرهنگ‌ها و ارزش‌های اجتماعی متفاوت است.
توجه به عدالت اجتماعی
تلاش برای شناسایی و حمایت از دانش‌آموزان مستعد از اقشار محروم و اقلیت‌های فرهنگی و زبانی.
ج) رویکرد سیستمی و بسترهای حمایتی
الگوهای چندلایه پرورش استعداد
استفاده از رویکردهای چندگانه که شامل نظامهای آموزشی، خانواده، و جامعه می‌شود.
طراحی محیط‌های یادگیری غنی
فراهم کردن محیط‌هایی که از نظر جسمی، روانی، و آموزشی بهینه‌سازی شده باشند.