۳۸. سه) تقویّت توانایی
«ستون تقویّت» همان گونه که به شناسایی زمینهٔ استعداد یاری میدهد، سیاست تقویّت توانایی را نیز تعیین میکند؛ یعنی چنانچه مقرّر باشد هر یک از تواناییهای کلّی، بنیادین، ترکیبی، نوع توانایی برتر وضعیفترین تواناییها تقویّت یابند، چه زمینه یا زمینههایی باید مبنای اقدام قرار داده شود. لذا به طور کلّی، پنج نوع تقویّت توانایی وجود دارد:
1) کلّی تقویّت توانایی کلّی معمولاً یک زمینه است و با رجوع به سطر «کلّ» احراز میگردد.
در مثال موجود، «مطالعات اجتماعی» با نمرهٔ 34/69 برجسته ترین زمینه است.
2) ترکیبی این سطح در ترکیب هوش کلّی (مرکّب از سه هوش) و ترکیب کنش کلّی(شامل دو کنش)، بر اساس زمینهای که بالاترین نمرهٔ کلّی هوش و زمینهای که بالاترین نمرهٔ کلّی کنش را به خود اختصاص داده است، احراز میشود؛ به گونهای که با حدّاقل زمینهها هوش کلّی و کنش کلّی پرورش یابند. این نتیجه با رجوع به سطرهای «هوش» و «کنش» به دست میآید.
در مثال موجود، «فارسی» برای هوش (با نمرهٔ 78/77) و «علوم تجربی» برای کنش(با نمرهٔ 34/77)، زمینههای پرورش به شمار میآیند.
بنابراین، در مثال موجود، میتوان بیان داشت «زمینهٔ متعامل فارسی و علوم تجربی» قلمرویست که هوش و کنش فرد را پرورش میدهد.
3) بنیادین این سطح بر اساس زمینههایی که بالاترین نمرهٔ هر یک از تواناییهای بنیادین به خود اختصاص دادهاند، معیّن میشود؛ به گونهای که همهٔ تواناییهای پنجگانه را دربرگیرد. در این مثال، فارسی برای هوش تحلیلی، علوم برای هوش تجربی، معارف اسلامی برای هوش تحصیلی، فارسی برای نوسودمندی و علوم تجربی برای وظیفهمندی، زمینههای تقویّت همهٔ تواناییهای پنجگانهٔ بنیادین را تشکیل میدهند.
لذا به طور کلّی زمینهٔ متعامل «فارسی، علوم و معارف اسلامی» شایستهترین حوزه برای تقویّت همهٔ تواناییهای بنیادین است.
4) توانایی برجسته این سطح، بر اساس زمینههایی که بالاترین نمرهٔ «خلّاقیّت» و «استعداد تحصیلی» و انواع «خلّاقیّت نظری» و «خلّاقیّت عملی» را دارند، احراز میشود.
نمرهٔ «خلّاقیّت» میانگین نمرات دو هوش تحلیلی و تجربی و یک کنش نوسودمندی است.
نمرهٔ «استعداد تحصیلی» نیز میانگین نمرات هوش تحصیلی و وظیفه مندی است.
«خلّاقیّت نظری» به میانگین نمرات هوش تحلیلی و نوسودمندی اشاره دارد و «خلّاقیّت عملی» ناظر به میانگین نمرات هوش تجربی و نوسودمندی است.
برای پرورش خلّاقیّت در «نظام تلفیق» با برایند تعاملی ستون «تقویت» و سطر «آموزش» در «سیاست آموزشی فردی»، برنامهٔ «غنیسازی فردی» اجرا میشود و در «سیاست آموزشی مختلط» برنامهٔ «غنیسازی کلاسی» و یا «غنیسازی آموزشگاهی» صورت میپذیرد.
همچنین برای پرورش استعداد تحصیلی در «سیاست آموزشی فردی»، با بیشترین برجستگی در هوش تحصیلی و یا کنش وظیفهمندی در درس خاصّی برنامهٔ «تسریعی فردی موضوعی» اجرا میشود و در «سیاست آموزشی مختلط» برنامهٔ «تسریعی کلاسی موضوعی» و یا «تسریعی آموزشگاهی موضوعی» تحقّق مییابد.
در مثال موجود، برنامهٔ «تسریعی معارف اسلامی» برای پرورش استعداد تحصیلی و «غنیسازی فارسی» به طور کلّی برای پرورش خلّاقیّت شایستهترین تدابیر محسوب میشوند. اما به طور به ویژه «غنی سازی تحلیلی فارسی» برای پرورش خلّاقیّت نظری و «غنی سازی تجربی علوم» برای پرورش «خلّاقیّت عملی»، مناسبترین اقدام تقویتی به شمار میآیند.
5) تقویّتی این سطح از توانایی اشاره به بهرهگیری از برجستهترین زمینهها برای تقویّت نسبی ضعیفترین تواناییها دارد.
چنان که ذکر شد، برجستهترین زمینهها ساختار تعاملی دارد که از برّرسی زمینههای برجسته در تواناییهای بنیادین حاصل میشود و در واقع، تعامل چند زمینهٔ برجسته است.
در مثال موجود، «زمینهٔ متعامل فارسی، علوم و معارف اسلامی» را به عنوان برجستهترین زمینه میتوان برای تقویّت نسبی ضعیفترین تواناییها یعنی «نوسودمندی» (با نمرهٔ 29/54) مورد استفاده قرار داد.