پرش به محتوای اصلی
راهنمای خواندن

برای دانشجویان روان‌شناسی و علوم تربیتی

این صفحه برای کیست: دانشجو یا پژوهشگر تازه‌کاری که تعریف دقیق مفاهیم و نظریهٔ تعاملی هوش و تیزهوشی را می‌خواهد. اول صفحه‌های نقشهٔ مفهوم و مدخل‌های فرهنگ‌نامه، بعد مقاله‌های مقایسه‌ای «همانندی‌ها و تفاوت‌ها». منبع هر مقاله فصل کتاب است و به آن پیوند دارد.

۱۹۲مقاله

از کجا شروع کنم

به ترتیب خواندن
  1. هوشهوش و استعداد · ۱ دقیقه
  2. خلاقیتخلاقیت · ۵ دقیقه
  3. نظریّه‌های هیجانشخصیت و بهداشت روان · ۹ دقیقه
  4. تیزهوشیتیزهوشی و پرورش استعداد · ۱ دقیقه
  5. بررسی مبانی نظری نخبگینخبگی، فرهنگ و جامعه · ۵۹ دقیقه

هیجان اندیشه و روان‌شناسی تعاملی

۵۳ مقاله · نقشهٔ مفهوم
مفهوم پارادایم واژه پارادایم (Paradigm) ریشه در زبان یونانی دارد و به معنای "الگو" یا "نمونه" است. این اصطلاح در حوزه‌های مختلفی مانند فلسفه، علم، زبان‌شناسی، و… پارادایم خویشتنداری آفرینشی: تعامل هیجان اندیشه، هوش تعاملی و خصیصه‌های شخصیتی پارادایم مورد نظر شما بر اساس ترکیب تعاملی چندین عامل روان‌شناختی شامل «هیجان اندیشه»، سه نوع هوش تعاملی (هوش تجربی، تحصیلی و تحلیلی)، و خصیصه‌های شخصیتی… هویت فردی «هویت» یعنی «باور معنوی نسبت به خود، ناشی از مرجعیّت و یا قیاس که در گذار تحوّلی شکل گرفته ثبوتاً و اثباتاً قابل ابراز است و به پایایی خود می‌انجامد». وقوف‌مندی تصور «وقوف‌مندی تصور» به معنای آن است که تصور، پدیده‌ای دارای آگاهی درونی نسبت به خود، به فاعلِ خویش و به احساسات و معانی همراه خود است. ظرفیّت تکاملی پویافرینی ترکیب سه عنصر هیجان اندیشه، هوش تکاملی و پویایی تحلیلی منجر به ظهور یک پارادایم روان‌شناختی و شناختی نوین می‌شود که به فرد این امکان را می‌دهد تا در… خشنودی از شهرت: تبیین جایگاه اجتماعی، پذیرش محیطی و رضایت روانی چکیده خشنودی از شهرت یکی از جلوه‌های رضایت فرد از موقعیت و جایگاه خویش در محیط اجتماعی است. این مفهوم صرفاً به شناخته‌شدن یا برخورداری از آوازه محدود نمی‌شود، بلکه حاصل تعامل میان خودپنداره، ارزیابی دیگران، پذیرش اجتماعی، احساس ارزشمندی و تجربه اثرگذاری فرد در محیط است. راهنمای تفسیر فهرست هیجان اندیشه: هر عامل از کنجکاوی، نیرومندی و بیتابی ذهن چه می‌گوید؟ «هیجان اندیشه» در روان‌شناسی تعاملی به آن دسته از حالات عاطفی و شخصیتی گفته می‌شود که هنگام درگیری ذهن با یک مسأله پدید می‌آیند. همگرایی تکوینی پارادایم همگرایی تکوینی، چارچوبی نظری و یکپارچه در روان‌شناسی تعاملی است که سه مؤلفه‌ی بنیادین یعنی نیازهای روانی اساسی، ساختار هویت، و هیجان اندیشه را در…

هوش و استعداد

۲۴ مقاله · نقشهٔ مفهوم
ماهیت تعاملی مفهوم تیزهوشی به طور كلّي نظريّه‌هاي جاری تيزهوشي را از لحاظ طرز تلقّي نسبت به «عامل» مي‌توان در دو چشم‌انداز بررسي نمود: الف) عاملی، ب) ترکیبی. خلّاقیّت، هوش و تیزهوشی تجلّي خلّاقیّت در پهنة هوش، در زمینة وسیعتر دامنة شناختی قابل جست و جو است. بی تردید هوش به مثابة ظرفیّت شناختی، بر پایة برخی آمادگیهای بدنی، زیستی و حسّي، تعیین کنندة چگونگی اندیشة فرد است. بررسی و نقد تعاریف هوش به رغم توصيف‌هاي كلي، روانشناسان و پژوهشگران كوشيده‌اند تا تعريف‌هاي دقيق‌تري از هوش به دست دهند كه ما در اين جا به مرور آن‌ها مي‌پردازيم: نظریه‌های تیزهوشی به طور كلّي نظريّه‌هاي تيزهوشي را از لحاظ طرز تلقّي نسبت به «عامل» مي‌توان در دو چشم انداز بررسي نمود: الف) عاملی ب) ترکیبی( تعاملی) مفاهیم بنیادین در قلمرو تیزهوشی «هوش» در لغت به معنای فهم، شعور، درك، آگاهی، بیداری، به جا بودن حواس، متمایز كردن، زیركی، زرنگی و عقل و خرد استعمال شده است. امّا بررسی مفهوم اصطلاحی هوش از دیدگاه روان‌شناختی نشان می‌دهد كه علی‌رغم وجود تعاریف گوناگون… تیزهوشی ریاضی تیزهوشی ریاضی نظامی روانی است که از برجستگی در ادراک تجسمی، استدلال، حل مسأله، اندیشهٔ واگرا و پیش‌بینی، همراه با انگیزه‌ای درونی به ریاضیات، پدید می‌آید. راهنمای تفسیر فهرست تعاملی استعداد: سه هوش، دو کنش و توانایی‌های ترکیبی چه می‌گویند؟ فهرست تعاملی استعداد پنج توانایی بنیادین را در زمینه‌هایی که خود می‌نویسید می‌سنجد؛ این راهنما معنای هر عامل و شیوهٔ خواندن نتیجه را روشن می‌سازد. راهنمای تفسیر فهرست ظرفیت تجربی: بینش، تجسّم و هماهنگی چه می‌گویند؟ فهرست ظرفیت تجربی توان حرکتی، انرژی فعّالیّت و آرامش درونی در برابر مسئله را می‌سنجد. معنای عامل‌های بینش، تجسّم و هماهنگی و شیوهٔ خواندن نتیجه.

تیزهوشی و پرورش استعداد

۱۲ مقاله · نقشهٔ مفهوم
درآمدی بر روانشناسی تیزهوش توانايي هاي شناختي تيزهوش شامل: اطّلاعات وسيع و متنوّع، سهولت و سرعت در يادگيري، توجه عميق، تفكّر منطقي و مستدل براي حلّ مسأله، وسعت حافظه، ‌خلّاقيت، قضاوت منصفانه و صادقانه و قابليت در توحيد پديده ها مي شود. ساختار شخصيّتي… خودباوری تحصیلی و نگرش تحصیلی: پیوندها و تفاوت‌ها خودباوری تحصیلی ستون نگرش تحصیلی است، اما با آن یکی نیست. این نوشتار تعریف، همانندی‌ها و تفاوت‌های این دو مفهوم را در گسترهٔ تیزهوشی بررسی می‌کند. خودباوری ریاضی و خودباوری تحصیلی: همانندی‌ها و تفاوت‌ها مقایسهٔ خودباوری ریاضی و خودباوری تحصیلی تیزهوشان از حیث تعریف، پیوندها، خاستگاه، پیامدها و جایگاه هر یک در نگرش تحصیلی و نظام ارزشی ریاضی خودباوری و عزّت نفس: ریشه و ثمره در نگرش تیزهوش خودباوری و عزّت نفس دو نگرش ملازم و جدایی‌ناپذیر در تیزهوشان‌اند؛ یکی ریشه و دیگری ثمره. این مقاله خاستگاه، نشانه‌ها و جایگاه هر یک را مقایسه می‌کند. موضع درونی نظارت و اسناد علیّتی: همانندی‌ها و تفاوت‌ها در تیزهوشی ریاضی موضع درونی نظارت و اسناد علیّتی دو عنصر پیوسته در نگرش خاص تیزهوشان ریاضی‌اند. این دو در چه چیز همانندند و در خاستگاه، جنسیّت و جایگاه تشخیصی چه تفاوتی دارند؟ نقشهٔ مفهوم: تیزهوشی و استعداد راهنمای حوزهٔ «تیزهوشی و استعداد» در آثار دکتر کاظمی حقیقی: تعریف، مدخل‌های فرهنگ‌نامه، 82 مقاله به تفکیک مخاطب و فصل‌های کتاب‌ها در یک صفحه. تحول هیجانی تیزهوشی نظریّهٔ «دابروسکی» موسوم به «تجزيهٔ مثبت»[1]، مورد مطالعات فراوانی در قلمروهای حسّاسیّت هیجانی و تحوّل شخصیّت واقع شده است. برای درک شایستهٔ این نظریّه باید به شش نکته توجّه کرد: تیزهوشی تعریف کلّی تیزهوشی در مکتب تعاملی را چنین می‌توان ارایه داد: «توانایی برجسته در هوش و کنش در زمینه‌ای خاصّ».[1] بنابراین سه نوع توانایی برجسته در هوش و کنش وجود دارد : آفرینندگی، پیشرفتگی و سازماندهی.

خلاقیت

۳۶ مقاله · نقشهٔ مفهوم
روانشناسی خلّاقیّت خلاقیت عبارت است از یك الگوی شخصیتی همراه با توانایی درك روابط جدید میان پدیده‌ها، انشاء و استنباط عقاید جدید، حل مسائل نو، بهره‌گیری تازه و متمایز از تجارب و امكانات و شرایط محیطی (انسانی و مادی) از طریق كاربرد… The hexahedral paradigm of creative personality "We sent down abundant water from the clouds, bringing forth grain and varied plants, and gardens thick with foliage." "The holy Koran" خلّاقیّت و هیجان ظهور خلّاقیّت در قلمرو هیجان در گسترة عاطفی قابل کاوش است. واکنشهای هیجانی درآویخته با جلوه‌های حرکتی و جنب‌وجوش‌آمیز، از خاستگاههای انگیزشی سرچشمه می‌گيرد. روی آوردهای خلّاقیّت به طور کلّی خلّاقیّت برحسب روی‌آوردهای مربوط به فرد، فرآیند، فرآوری، فشار، فضا و يا تعامل و يكپارچگي ميان آنها تعریف می‌شود.(هيل،1992)[1] خلاقیت و جنبش «جنبش» به معنای جنب و جوش، تحرّک، مهارتهای بدنی، سختکوشی، تکاپو، پشتکار، کردارهای ارتجالی، تکانشگری، برانگیختگی حرکتی و به طور کلّی فعّاليّت است. خلاقیت و تجربه «کارآزمایی» در قلمرو خلّاقیّت اصطلاحاً دربرگیرندهٔ «گشودگی تجربی»[1]، «جست وجوگری حسّی»[2]، «تحمّل پیچیدگی»[3] و «ماجراجویی»[4] است. بنیادهای شناختی خلّاقیّت: توجّه، ادراک، تفکر و جایگاه پرسش خلّاقیّت بر پایه‌های شناختی توجّه، ادراک و تفکر استوار است. این مقاله ویژگی‌های متمایز تیزهوش در این سه مرحله و نقش پرسش در پرورش آفرینندگی را بررسی می‌کند. خلّاقیّت و محیط: کنجکاوی محیطی، تعارض محیطی و شخصیت خلّاق خلّاقیّت تنها از درون فرد نمی‌جوشد. کنجکاوی محیطی، حلّ مسألهٔ اکتشافی، تعارض محیطی و برازش فرد و محیط، چهرهٔ تعاملی شخصیت خلّاق را نشان می‌دهند.

نخبگی، فرهنگ و جامعه

۱۹ مقاله · نقشهٔ مفهوم
اجتماعی شدن و فرهنگ‌پذیری فرهنگ چیزی نیست که انسان یکباره آن را جذب خود کند، بلکه چیزی است که آموخته می‌شود. دربارهٔ چگونگی این آموختن، هر یک از رشته‌های علوم انسانی از زاویهٔ ویژهٔ… نظریه‌های فرهنگی تصمیم‌گیری تصمیم‌گیری واکنشی به موقعیتی خاص است که با باورها، ارزش‌ها و رفتارها پیوند دارد. این مقاله نظریه‌های توصیفی و هنجاری آن را در چشم‌انداز فرهنگی بررسی می‌کند. بررسی مبانی نظری نخبگی هدف اصلي اين پژوهش، شناسايي و استنباط يك تعريف ارزشي و فرهنگي از نخبگي بر اساس نظرات افراد متخصّص و عامّهٔ مردم بود. بنابراين در جست و جوي پرسشهاي ذيل اين تحقيق به عمل آمده است: 1ـ آيا بين برداشتهاي… مبانی نظری نخبگی هدف اصلي اين پژوهش، شناسايي و استنباط يك تعريف ارزشي و فرهنگي از نخبگي بر اساس نظرات افراد متخصّص و عامّهٔ مردم بود. بنابراين در جست و جوي پرسشهاي ذيل اين تحقيق به عمل آمده است: 1ـ آيا میان برداشتهاي… استعداد و تیزهوشی فرهنگی: ملاحظات روانشناختی مفاهیم «استعداد فرهنگی» و «تیزهوشی فرهنگی» اصطلاحهای بسیار تازه ای در تاریخ مطالعات نظری قلمداد می‌گردند. برای نخستین بار در ادبیّات تحقیق، در این مقاله، پایه های نظری این دو مفهوم به مثابهٔ یک حیطهٔ بسیار مهمّ از انواع استعداد… همگرایی چندلایه جهانی «همگرایی چندلایه جهانی» این عنوان به‌خوبی ماهیت چندبعدی گلوبالیسم را بیان می‌کند و تأکید دارد که این پدیده نیازمند همگرایی میان ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی،… مفاهیم بنیادین نخبگی در مبانی اسلامی بر پایهٔ آنچه از مبانی و منابع معتبر مکتب اسلام برمی‌آید، می‌توان بیش از چهارده واژه را یافت که به انحا و سطوح مختلف، مفهوم «توانايي ذهني» را در بردارند و یا با آن در پیوندند. به نظر می‌رسد این… نخبگی فرهنگی: مبانی نظری و تشخیص نخبگی فرهنگی اصطلاح بسیار تازه‌ای در تاریخ مطالعات نظری قلمداد می‌گردد. برای نخستین بار در تاریخ مطالعات و ادبیّات تحقیق، در این مقاله، مبانی نظری و تشخیصی نخبگی فرهنگی به مثابهٔ یک حیطهٔ بسیار مهمّ از انواع نخبگیهای بشری مورد…

شخصیت و بهداشت روان

۴۶ مقاله · نقشهٔ مفهوم
نظریّه‌های هیجان از هيجان تعاريف متنوّعی شده است؛ امّا در يك جمع بندی كلّی، مي‌توان اين تعريف را ارايه داد: «هر حالت روانشناختی مبتنی بر جنبه عاطفی توأم با تغييرات درونی است كه به بازگشت مجدّد تعادل ميان ارگانيسم و محيطش ياری… راهنمای تفسیر فهرست تعادل: هر عامل چه می‌گوید؟ «فهرست تعادل» یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است و در دستهٔ «بی‌تابی روانی» جای دارد. این سنجه کمک می‌کند ببینید اندیشیدن، اخلاق، پویایی، خردورزی،… راهنمای تفسیر فهرست تعالی فردی: شش عامل استواری، پشتیبانی، تأثیر، تعالی، فردیت و معنویت دینی فهرست تعالی فردی چه می‌سنجد و نمرهٔ هر یک از شش عامل آن، یعنی استواری، پشتیبانی، تأثیر، تعالی، فردیت و معنویت دینی، از دیدگاه روان‌شناسی تعاملی چه معنایی دارد؟ راهنمای تفسیر فهرست خودگستری: انتخاب، بردباری، بهینگی، توفیق و کوشایی چه می‌گویند؟ «فهرست خودگستری» یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است که در دستهٔ «مشاورهٔ ازدواج» جای دارد. این سنجه نشان می‌دهد ارزش‌ها، سنجیدگی، پشتکار و رضایت از… راهنمای تفسیر فهرست پایایی: هر عامل از آرامش، بی‌تابی و ناپایایی روانی چه می‌گوید؟ فهرست پایایی آرامش یا بی‌تابی روانی را می‌سنجد. این راهنما معنای هر عامل و نمرهٔ بالا و پایین آن را در چارچوب انگارهٔ تعادل روان روشن می‌کند. راهنمای تفسیر فهرست درستی: پاکی، انضباط، آینده‌پویی و شایستگی چه می‌گویند؟ «فهرست درستی» یکی از سنجه‌های سامانهٔ جستجوی استعداد است که در دستهٔ «بیتابی روانی» جای دارد. این سنجه نشان می‌دهد نظم، نگاه رو به آینده، راستی و احساس… راهنمای تفسیر فهرست آرامش روانی: استواری، بالندگی متعالی و پشتیبانی چه می‌گویند؟ فهرست آرامش روانی احساس رشد، پیشرفت و پشتیبانی را در زندگی امروز شما می‌سنجد. این راهنما معنای سه عامل آن و ریشه‌شان را در انگارهٔ تعادل روان روشن می‌کند. راهنمای تفسیر فهرست ارجمندی: هر عامل چه می‌گوید؟ معنای پنج عامل فهرست ارجمندی (درست‌زیستی، بالندگی، وجاهت، خودکامیابی و احساس دیده‌نشدن) و شیوهٔ خواندن نتیجه بر پایهٔ قلمرو ارجمندی در رضایت از زندگی

کار و سازمان

۲ مقاله · نقشهٔ مفهوم
حمایت اجتماعی و حمایت محیطی: همانندی‌ها و تفاوت‌ها در مباحث روان‌شناسی سازمانی، روان‌شناسی فرهنگی و قلمرو استعداد و تیزهوشی، دو مفهوم «حمایت اجتماعی» و «حمایت محیطی» بارها در کنار یکدیگر به کار رفته‌اند. تعهّد سازمانی: ریشه‌ها، عوامل و پیامدها تعهّد سازمانی از دیدگاه انگارهٔ «تجاذب اقتصاری» از دو حوزهٔ سازمان‌پذیری و فردپذیری پدید می‌آید و با رضایت شغلی، پایداری و پیشرفت‌طلبی کارکنان پیوند دارد.

گام بعدی