۷۹. سایر

منابع

1. Barker , JeanA.(1995).Depression and suicidal ideation among academically gifted adolescents. Gifted Child Quarterly , 39(4)218-223.

1. Battle et al (1995).Decision making of rural gifted famales: Case studies of Procolege influences:Roeper Review.18(1)33-38.

2. Baum et al (1995). Reversing underachievement:Creative productivity as a systematic intervention.Gifted Child Quarterly 39(4)224-235.

3. Cornel et al(1994).Low incidence of behavior problems among elementary school students in gifted programs. Journal of the Education of the gifted.18(1)4-19.

سایر

معلم

عوامل موفّقیّت معلّم از دیدگاه تیزهوش

به نظر می‌رسد ویژگیهای این فهرست 5 بعدی تحت تأثیر فرهنگ، بازخورد متقابل و برنامهٔ آموزشی باشد.

طیّ سالهای اخیر مطالعات و تحقیق گسترده ای و عوامل موفّقیّت معلّمان ویژهٔ تیزهوشان بعمل آمده است. نتایج پژوهشهای مزبور ویژگیهایی را دربارهٔ هیأت علمی مطلوب برای تیزهوشان ارائه می‌دهد که می‌توان آنها را در پنج مزبور اساسی جمع بندی براساس اولویت نمود.:

الف- ویژگیهای رفتاری

این حیطه اساسی ترین و مهمّترین مقوله‌های مربوط به معلّم موفّق ویژهٔ تیزهوشان را در بر می‌گیرد.

حیطهٔ رفتاری یک معلّم مقوله‌هایی نظیر مدیریت و رهبری کلاس، کوشش و پشتکار در جهت کسب موفّقیّت، مهارتهای مربوط به روش تدریس مناسب و قابلیّت مشاوره و راهنمایی را در خود گرد آورده است.

یک معلّم به طور عینی و عملی عنان اختیار و نظارت کلاس ویژهٔ تیزهوشان را در دست گرفته، کلّیه تواناییها و نیروهای شخصی خویش را برای اعمال نظم و سازماندهی و اجرای مهارتهای تدریسی و تعلیمی که از قبل به آنها مجهز شده است، در جهت نیل به موفّقیّت شخصی و عموم دانش آموزان تیزهوش به کار می‌گیرد. وی حتّی نقشی فراتر از یک مدرس و رهبر کلاس را ایفا می‌کند؛ یعنی بسان یک مشاور و راهنمایی دلسوز و فداکار سعی دارد خود و تیزهوش را در یک کالبد قرار دهد.

قبل از هر گونه اقدام به تدریس مستقیم، اولین گام، ایجاد ارتباط است و سپس فضایی مطلوب برای ابراز عقاید کلّیهٔ دانش آموزان تیزهوش، با توجّه به استعدادهای فردی و اعطای مسؤولیّت در جهت تقویّت و تعالی « خودباوری» فرد تیزهوش فراهم می‌آید.

معلّمان موفّق برای آموزش افراد تیزهوش، پس از امّاده سازی فضای کلاس، آن گونه که ذکر شد، با اعمال شگردهای مقتضی، خاصّ و حاکمیّت نظم و ترتیب و سازماندهی فعّالیّتها، خصوصیّت پیشرفت مداری و سختکوشی و فعّالیّتهای بعضاً طاقت فرسای خویش را بروز می‌دهند. در واقع با تمهیدات فوق، هر گونه اقدام تدریسی با عالیترین تجهیزات نظری و کلاسیک، ناکامی معلّم را در پی خواهد داشت.

معلّمان موفّق، مهارتهای تدریسی خویش را این گونه شکل می‌دهند:

فراهم سازی طرح درس و اجرای آن، کاربرد مقتضی گروههای دانش آموزی پویا، آموزش گروهی و فردی به طور مقتضی، روشهای تعلیمی ابتکاری و فوق العاده و متنوّع، اصلاح برنامهٔ و محتویات برای تقویّت خلّاقیّت و تفکّر خلّاق، هدایت و نظارت بر فعّالیّتهای تحقیقاتی مستقلّ فردی، ایجاد پیوند مناسب میان ابعاد عاطفی و شناختی و سرانجام کاربرد مناسب از آزمونهای معتبر و مقتضی.

بر اساس نکات فوق می‌توان استنباط نمود که الگوهای رفتاری یک معلّم موفّق بر محور « تیزهوش-مداری»، « روابط – مداری» و « شخصیّت- مداری» شکل می‌گیرد.

ب- ویژگیهای شناختی

بیش از هر چیز یک معلّم موفّق برای تیزهوشان شخصاً دارای هوش فوق العاده ای است و از فرد تیزهوش در ابعاد گوناگون روان شناختی، اطّلاعات حتّی الامکان جامعی در اختیار دارد. نیازها و علایق خاصّ وی را می‌شناسد؛ از بازخوردهای ویژهٔ وی آگاه است؛ قابلیّت‌های ذهنی و شناختی فوق العاده و نیز الگوهای رفتاری اختصاصی تیزهوش را به خوبی درک می‌کند و به طور کلّی حدّاقل این باور را دارد که تفاوت یک تیزهوش با فرد عادی، صرفاً یک تفاوت کمّی ( مثلاً خلاصه شده در یک نمرهٔ هوشبهر) نیست؛ بلکه اختلافات کیفی و شخصیّتی اساسی در طبقه بندی گوناگون تیزهوشی (رهبری، خلّاقیّت، مهارتهای یادگیری) مطرح است.

علاوه بر آگاهیهای فوق، آشنایی به برنامه‌ها و اسلوبهای جدید در تعلیم و تربیت ویژهٔ تیزهوشان ضرورت اساسی دارد.

موفّقیّت معلّمان ارتباط مستقیمی با وسعت اطّلاعات عمومی آنها( به عنوان یک دایره المعارف انسانی) دارد. این نکته را معلّمان مجرب، بیش از دیگران آزموده اند.

ج- ویژگیهای شخصیّتی

خصایصی نظیر، جذّابیّت شخصی، نزاکت و ادب، آراستگی ظاهری و خوش مشربی و شوخ طبعی و شخصیّت پویا و انعطاف پذیر در این حیطه جای می‌گیرند.

د- ویژگیهای نگرشی

یک معلّم موفّق شخصاً فردی است با عقاید پویا، اندیشه وتفکّر وسیع و عمیق(بدون غرض ورزی خاصّ)، که اعتقاد و بازخورد مثبتی نسبت به پدیدهٔ تیزهوشی و فرد تیزهوش دارد وحتّی بیش از آن، از جهان بینی مشترکی با تیزهوش برخوردار است. حدّاقل این قابلیّت را دارد که از نقطه نظر یک تیزهوش به جهان و واقعیت بنگرد. علاوه بر این به اصل تفاوتهای فردی به عنوان یک قانون، اعتقاد جازم دارد.

حیطه نگرشی حدّاقل با این خصایص، تجانس اساسی یک معلّم را با فرد تیزهوش شکل می‌دهد.

ه- ویژگیهای انگیزشی

تیزهوشان، اهمیّت فوق العاده ای به معلّمی می‌دهند که دارای علایق و انگیزه‌های عمیق و گرم معنوی، ارزشی و فرهنگی باشد.